วิเคราะห์พิธีกรรมการบูชาและความเชื่อเกี่ยวกับผีตาแฮกในชุมชนตำบลเกษม อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การศึกษานี้เป็นการศึกษา วิเคราะห์พิธีกรรมการบูชาผีตาแฮกของชุมชน ตำบลเกษม  อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี ตามหลักพระพุทธศาสนา ซึ่งมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคำสอนว่าด้วยการบูชาในทางพระพุทธศาสนา 2) เพื่อศึกษาพิธีกรรมของการบูชาผีของชาวภาคอีสาน 3) ศึกษาศึกษาพิธีกรรมการบูชาผีตาแฮกของชุมชนในตำบลเกษม อำเภอตระการพืชผล จังหวัดอุบลราชธานี ตามหลักพระพุทธศาสนา ซึงเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยใช้เครื่องมือในการเก็บเอกสารข้อมูล ใช้แบบสัมภาษณ์แบบเชิงลึก โดยนำข้อมูลทั้งหมดมาวิเคราะห์เชิงพรรณนา  

                   ผลจากการศึกษานี้พบว่า 1) ก่อนเริ่มลงมือทำนาในแต่ละปีชาวนา ตำบลเกษมจะต้องทำพิธีกรรมบูชาหรือเลี้ยงผีตาแฮกโดยเจ้าของที่นาจะเตรียมเครื่องเซ่นสังเวย เช่น เหล้าขาว ไก่ต้ม ดอกไม้ขาว ธูปเทียนพร้อมด้วยการนำวัว ควาย คันไถ ออกไปสู่ที่นาของตน จากนั้นจะทำพิธีอัญเชิญผีตาแฮกให้มาสิงสถิตอยู่กับท้องไร่ ท้องนา เพื่อปกป้องดูแลรักษาข้าวกล้า คน สัตว์ ซึ่งชาวนามีความเชื่อว่า คือ ผีตาแฮกคือผีดีที่ช่วยคุ้มครอง ดูแล รักษาไร่นาให้ข้าวกล้าเจริญงอกงาม ได้ผลผลิตดี มีกำลังใจตามความเชื่อนั้น 2) ด้วยการนับถือผีบูชาผีตาแฮกนี้ ทำให้รับรู้ได้ว่าชาวนามีความรู้รักษ์ป่าและสิ่งแวดล้อมสร้างความรักสามัคคีในชุมชน ทำให้ชุมชนมีความเอื้อเฟื้อกัน สร้างประโยชน์ร่วมกันในหลายด้าน เยาวชนมีความรักษ์ท้องถิ่นตนเอง ดังนั้นพิธีกรรมการบูชาผีตาแฮกของชาวนาในตำบลเกษมจึงยังคงอยู่อย่างยืนไปอีกตราบนานเท่านาน