ฟิสิกส์กับการตื่นรู้: บทวิเคราะห์ในทัศนะพระพุทธศาสนา

บทคัดย่อ

การตื่นรู้ทางพระพุทธศาสนา คือ การเจริญสติ เพื่อให้เกิดการระลึกรู้ตัวต่อผัสสะที่เกิดขึ้น เรียกว่า มหาสติปัฏฐาน 4 เนื่องจากจิตเกิดดับความเร็วประมาณ 4 x 10 ครั้งต่อวินาที จึงมีคุณสมบัติเหมือนคลื่นอินฟราเรด ซึ่งคลื่นอินฟราเรดมีความสามารถสื่อสารได้ ดังนั้นเพื่อให้การระลึกรู้ตามทันจิตที่เร็วมากขนาดนี้ จึงต้องมีถึงวิธี 4 ช่องทางที่จะตามทันจิตที่ไวได้ เพราะทุกขณะจิตจะหมุนไปตามกระแสของวงจรปฏิจจสมุปบาทสายเกิดทุกข์ อีกทั้งจิตเป็นพลังงานอีกรูปแบบหนึ่งที่สามารถสื่อสารกับสิ่งอื่นได้ เพราะคุณสมบัติคล้ายคลื่น ดังนั้นกฎเกณฑ์ทางฟิสิกส์จึงสามารถบูรณาอธิบายปรากฏการณ์ทางจิตได้เช่นกันกับรูปที่มีสภาวะสุญตา คือ สสารและปฏิสสารรวมตัวกันแล้วหายไปในอวกาศ จึงนำมาเทียบเคียงกับ สุญตาทางนาม คือ การที่จิตเห็นเจตสิกในจิตตานุปัสสนา ดังนั้นความหมายของการเห็นจึงเทียบได้กับการตื่นรู้ การที่จิตสามารถใช้ทฤษฎีฟิสิกส์บูรณาการอธิบายปรากฏการณ์สุญตาทางจิตได้นั้น จึงเรียกว่า ฟิสิกส์กับการตื่นรู้ เป็นการเจริญสติในมุมมองของทฤษฎีฟิสิกส์