การสร้างสรรค์ผลงานทางด้านดุริยางคศิลป์ไทย “เพลงตับพุทธชัยมงคลคาถา”

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา วิเคราะห์ และสังเคราะห์บทพุทธชัยมงคลคาถา นำมาสร้างสรรค์เป็นเพลงตับพุทธชัยมงคลคาถา โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วยการศึกษาข้อมูลจากเอกสารและสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิด้านพระพุทธศาสนา และดุริยางคศิลป์ไทย นำเสนอในรูปแบบผลงานสร้างสรรค์ทางดุริยางคศิลป์ไทย ซึ่งบรรเลงด้วยวงมโหรีตามขนบแบบแผนของดุริยางค์ศิลป์ไทย ใช้วิธีการพรรณนาวิเคราะห์

ผลการวิจัยพบว่า บทพุทธชัยมงคลคาถาหรือที่รู้จักในชื่อพุทธอัฏฐชยมงคลคาถาพาหุงมหากา หรือบทถวายพรพระ เป็นบทสวดที่กล่าวถึงชัยชนะของพระพุทธเจ้า และพระอรหันต์สาวก 8 ครั้ง ต่อเหตุการณ์และบุคคลสำคัญ ได้แก่ พญามาร ยักษ์ ช้าง โจร ผู้หญิง นักบวชนอกศาสนา นาค และพรหม และสรุปด้วยบทอานิสงส์ ซึ่งรวมทั้งสิ้น 9 บท การประพันธ์เพลง “ตับพุทธชัยมงคลคาถา” ใช้รูปแบบเพลงตับประเภทตับเรื่อง บรรเลงและขับร้องด้วยวงมโหรี ประพันธ์บทร้องด้วย โคลงสี่สุภาพ และกลอนแปด ทำนองเพลงแบ่งเป็น 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 กล่าวถึงการสรรเสริญคุณของพระพุทธเจ้า ช่วงที่ 2 มี 8 เพลงกล่าวถึงเรื่องราวที่พระพุทธเจ้า และพระอรหันต์ที่มีชัยชนะเหนือมาร ช่วงที่ 3 มี 1 เพลง กล่าวถึงอานิสงส์ของบทสวด การสร้างสรรค์ทำนองอ้างอิงจากเพลงเกร็ดอัตราสองชั้น และชั้นเดียว ใช้หลักดังนี้ การกำหนดทางการเลือกใช้เสียง กำหนดเสียงลูกตก การแตกแต่งทำนองตามความหมายของเพลงต้นรากอย่างเคร่งครัด ผสานจินตนาการของผู้ประพันธ์ใช้กลุ่มเสียง เพียงออล่าง เพียงออบน และชวา ใช้จังหวะหน้าทับปรบไก่