บทบาทและสังคีตลักษณ์ดนตรีอีสานร่วมสมัย

บทคัดย่อ

          วิจัยเรื่อง บทบาทและสังคีตลักษณ์ดนตรีอีสานร่วมสมัย มีวัตถุประสงค์ 1.เพื่อศึกษารูปแบบ แนวคิด แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ดนตรีอีสานร่วมสมัย 2.เพื่อศึกษาบทบาทและสังคีตลักษณ์ดนตรีอีสานร่วมสมัย ผลการศึกษาโดยวิธีการศึกษาเอกสารและภาคสนามด้วยการสัมภาษณ์ จากนักแสดง หมอลำ ผู้รู้ นักวิชาการ ผู้ชม ผู้ฟัง นำเสนอด้วยวิธีพรรณนาวิเคราะห์ ผลปรากฏดังนี้

            รูปแบบ แนวคิด แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ดนตรีอีสานร่วมสมัย พบว่า รูปแบบการสร้างสรรค์ดนตรีอีสานร่วมสมัย บทเพลงที่ 1 “สุดสะแนน” ผู้สร้างสรรค์พยายามให้อิสระกับผู้บรรเลง เพียงแต่กำหนดให้ใช้บทเพลงหรือลาย ที่มีความลื่นไหลและเข้าถึงอารมณ์ของนักแสดง บทเพลงที่ 2 “ฮอยฮัก” รูปแบบ บรรเลงดนตรีอีสานแต่มีความโดดเด่นในเรื่องรูปแบบ การปล่อยพื้นที่ว่าง การใช้ความเงียบ การสะกดจิตใจผู้ชมด้วยเสียงดนตรี มีรูปแบบที่ช้าเร็วอย่างเหมาะสมและน่าติดตาม ร้องประกอบ บทเพลงที่ 3 “หมอลำพื้น” แนวคิดพบว่า งานดนตรีร่วมสมัยลำพื้น  หมอลำพื้นขับลำลักษณะที่ใช้รูปแบบซ้ำวนไปวนมาหลายรอบ  โดยใช้แคนประกอบการลำพื้น แนวคิดการผสมผสานลักษณะของการประสมวงในลักษณะวงดนตรีอีสานดั้งเดิม ด้านแรงบันดาลใจ พบว่า ดนตรีอีสานร่วมสมัยอยู่กับวิถีชีวิตของผู้คนอีสานและบุคคลอื่นที่สนใจที่เป็นผู้สร้างสรรค์ ศิลปินและนักวิชาการ มีการเปลี่ยนแปลงรับใช้สังคมในรูปแบบต่างๆตามความต้องการของผู้สร้างสรรค์  ซึ่งจะยังคงอยู่และเปลี่ยนแปลงไปในอนาคตตามปัจจัยของการกระทบ จากการเคลื่อนย้ายและรับเอาทางวัฒนธรรมต่างๆ รูปแบบที่เปลี่ยนไปของแนวเพลงต่างๆในโลก เทคโนโลยี บทบาทและสังคีตลักษณ์ดนตรีอีสานร่วมสมัย พบว่า ดนตรีอีสานร่วมสมัยมีบทบาทในการรับใช้สังคมบุญประเพณี ความบันเทิง ด้านการศึกษา ด้านการท่องเที่ยว ด้านการเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมทั้งในและต่างประเทศ ด้านเศรษฐกิจ บทบาทดนตรีอีสานร่วมสมัยในลุ่มน้ำโขง บทบาทดนตรีอีสานร่วมสมัยในบริบทอาเซียน และดนตรีอีสานร่วมสมัยประกอบการแสดง ด้านสังคีตลักษณ์ดนตรีอีสานร่วมสมัย พบว่าลักษณะการประสมวงดนตรีพื้นบ้านอีสานมีรูปแบบที่แตกต่างกันตามผู้สร้างสรรค์เช่น การแสดงละครเวที “สุดสะแนน” พบลักษณะนั่งบรรเลงเครื่องดนตรีได้แก่ แคน โปงลาง โหวด กลอง ฆ้อง กังสดาล พิณโปร่ง รวมกันเพื่อบรรเลงผสมกับการนำเสนอของนักแสดงซึ่งนักแสดงนั้นก็มีการขับร้องหมอลำประกอบดนตรี  การสร้างสรรค์ดนตรีอีสานร่วมสมัยในการแสดงหมอลำพื้น เป็นบทบาทการเชื่อมโยงกันระหว่างการลำ หมอลำพื้นของภาคอีสาน ความดั้งเดิมในการลำ หมอลำพื้นและศิลปินผู้สร้างสรรค์ดนตรีอีสานร่วมสมัยในภาคอีสานเป็นวิถีขนบนิยมทำมา มีการแสดงเข้ามาประกอบเป็นการทำอริยาบทตามที่ลักษณะของความหมายของกลอนลำได้ถูกสะท้อน ถ่ายทอดออกมา ด้านจังหวะและทำนอง การลำประกอบแคนมีความเนิบช้า สนุกสนาน เสียงประสานของเครื่องดนตรีอีสานร่วมสมัยใช้ลักษณะเครื่องดนตรีอีสานดั้งเดิมและเครื่องดนตรีตะวันตกคือ เบส กีต้าร์ คีย์บอร์ด แซคโซโฟน เสียงประสานคู่ 3 คู่ 5 การเรียบเรียงเสียงประสานพบการผสมผสานวัฒนธรรมดนตรีตะวันตก