แนวทางการอนุรักษ์และการพัฒนาต่อยอดศิลปะวัฒนธรรมพื้นที่หมู่บ้านน้ำพร อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย

บทคัดย่อ

            บทความวิจัยนี้คณะผู้วิจัยใช้ระเบียบการวิจัยเชิงคุณภาพในการศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทพื้นที่และบริบทศิลปวัฒนธรรมพื้นที่บ้านน้ำพร และ 2) ศึกษาแนวทางการอนุรักษ์และการพัฒนาต่อยอดศิลปวัฒนธรรมพื้นที่บ้านน้ำพร อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย ประชากรเป้าหมายที่ใช้ในวิจัยจำนวน 24 คนได้มาโดยวิธีการเจาะจง ผู้วิจัยใช้การศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์และการประชุมเป็นเครื่องมือและวิธีการเก็บรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา นำเสนอข้อมูลด้วยการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า

            1) บ้านน้ำพรเป็นหมู่บ้านหนึ่งในเขตอำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย มีการตั้งหมู่บ้านขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2418 โดยมีผู้ที่เข้ามาสำรวจพื้นที่จำนวน 4 คน หลังจากนั้นจึงอพยพเข้ามาสมทบอีก 36 ครอบครัว โดยเห็นว่าเป็นพื้นที่ที่มีความอุดสมบูรณ์ ศิลปวัฒนธรรมบ้านน้ำที่มีความโดดเด่นและเป็นอัตลักษณ์ คือการแสดงแมงตับเต่า ที่มีการสืบทอดต่อกันมามากกว่า 100 ปี มีหน่วยงานภาครัฐและสถาบันการศึกษาเดินทางเข้าไปให้ความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่อง ด้วยเหตุของการพัฒนาด้านการศึกษาและสังคมจึงส่งผลทำให้คนในชุมชนขาดความสนใจในศิลปวัฒนธรรมที่มีอยู่ ซึ่งมีเพียงผู้สูงอายุกลุ่มเล็ก ๆ พยายามที่จะสืบทอด 2)  แนวทางการอนุรักษ์และพัฒนาต่อยอดศิลปวัฒนธรรมบ้านน้ำพรนั้น หน่วยงานภาครัฐที่มีศักยภาพทั้งหน่วยงสนในพื้นที่และนอกพื้นที่ต้องเข้าไปสร้างกระบวนการรับรู้และเห็นคุณค่าเพื่อให้เกิดความตระหนักในศิลปวัฒนธรรมที่กำลังจะหายไป ซึ่งมีแนวทางดังนี้ (1) การอบรมเชิงปฎิบัติการ (2) การจัดตั้งกลุ่มการอนุรักษ์หรือกลุ่มการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน (3)  การศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบการอนุรักษ์และต่อยอดศิลปวัฒนธรรม (4) การอบรมเพื่อสร้างผลิตภัณฑ์ชุมชน (5) การออกนอกพื้นที่ของชุมชนเพื่อนำเสนอศิลปวัฒนธรรมที่แตกต่างและมีอัตลักษณ์ในงานเทศกาลหรืองานประชุม สัมมนาอย่างต่อเนื่อง (6) การศึกษาค้นคว้า เรียบเรียงเพื่อจัดทำสื่อหลากรูปแบบสำหรับการเผยแพร่ และ(7) การสร้างกลุ่มเยาวชนในพื้นที่ให้มีทักษะการสื่อสารและการแสดงศิลปวัฒนธรรมสำหรับการต้อนรับนักท่องเที่ยว