ประวัติความเป็นมาของการเรียกชื่อสีแบบไทยโบราณ : กรณีศึกษาหมู่สีดำและสีเทา

Main Article Content

เกรียงไกร ฮ่องเฮงเส็ง

บทคัดย่อ

การเรียกชื่อสีในแต่ละสังคมและวัฒนธรรมมีความแตกต่างกันออกไป ขึ้นอยู่กับสิ่งแวดล้อมและบริบทข้างเคียง ประเทศไทยก็เช่นกันปรากฏวัฒนธรรมการเรียกชื่อสีแตกต่างกันออกไปในแต่ละยุคสมัย โดยจำแนกออกเป็นหมู่สีต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นหมู่สีแดง สีเหลือง สีเขียว สีน้ำเงิน สีขาว และสีดำ เฉพาะหมู่สีดำและสีเทาเพียงสองอย่างปรากฏลักษณะการเรียกชื่อจำนวน 26 เฉดสี เช่น สีปีกกา, สีสัมฤทธิ์, สีนิลกาฬ, สีลูกห่าน, สีดอกเลา, สีสวาด ฯลฯ โดยที่มาของการเรียกชื่อสีแต่ละชนิดมีความแตกต่างกันออกไปและมีความสัมพันธ์กับภูมิปัญญา ความเชื่อ ประเพณี และวิถีการดำรงชีวิตของคนไทย จะเห็นได้ว่าในปัจจุบันคำเรียกชื่อสีแบบไทยโบราณปรากฏให้เห็นการใช้น้อยลงทุกที ส่วนใหญ่ยังเรียกกันเฉพาะในหมู่ช่างศิลป์และผู้สูงอายุ แต่สำหรับเด็กและเยาวชนรุ่นใหม่มักไม่ค่อยรู้จักคำเรียกชื่อสีเหล่านี้แล้ว จึงควรค่าอย่างยิ่งแก่การศึกษาที่มาของคำที่ใช้เรียกชื่อสีในหมู่สีดำและสีเทา ซึ่งเป็นสีหลักที่ใช้ทั้งในงานจิตรกรรม ประติมากรรม และทัศนศิลป์

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ฮ่องเฮงเส็ง เ. (2021). ประวัติความเป็นมาของการเรียกชื่อสีแบบไทยโบราณ : กรณีศึกษาหมู่สีดำและสีเทา. วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 13(2), 305–328. สืบค้น จาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/fakku/article/view/242415
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2557). ประเพณีเนื่องในการเกิดและเลี้ยงลูก. กรุงเทพฯ : กระทรวงวัฒนธรรม.

กระทรวงวัฒนธรรม. (2559). สีไทยโทน เสน่ห์ไทยเพิ่มมูลค่าธุรกิจ. กรุงเทพฯ : ศูนย์บันดาลไทย.

กาญจนา วิชญาปกรณ์. (2554). พลายแก้วบวชเณร : ภาพสะท้อนพุทธศาสนาแบบชาวบ้าน. พิษณุโลก : คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร.

จริยา โพธิรัตน์ และคณะ. (2557). วรรณกรรมเรื่องทวิภพ. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

ชาติชาย อนุกูล. (2552). วัฒนธรรมการใช้สีในสังคมไทย. ลพบุรี : คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเทพสตรี.

ทองใบ แท่นมณี. (2563). สุนทรภู่กับการเล่นแร่แปรธาตุ เหล็กไหล พระปรอท พระธาตุ และยาอายุวัฒนะ. กรุงเทพฯ : ศิลปวัฒนธรรม.

ธัญนันท์ วีระกุล. (2551). ไม้มงคล. กรุงเทพฯ : อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.

ประทีป ชุมพล. (2553). ความเหมือนในความต่าง. กรุงเทพฯ : ผู้จัดการ.

ประเสริฐ กาญจนดุล. (2506). ปาฐกถาเรื่องสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. กรุงเทพฯ : คุรุสภา.

พัชนะ บุญประดิษฐ์. (2553). คำไทยที่มาจากภาษาบาลีและภาษาสันสกฤต. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสถาน.

ราม วัชรประดิษฐ์. (2533). สัมฤทธิ์. กรุงเทพฯ: ข่าวสด.

วิชาภรณ์ แสงมณี. (2554). ม้าเจ็ดหมู่หรือเจ็ดตระกูล. กรุงเทพฯ: ศิลปะไทย.

ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. (2554). สี่แผ่นดิน กับเรื่องจริงในราชสำนักสยาม. กรุงเทพฯ: มติชน.

ศันสนีย์ วีระศิลป์ชัย. (2558). พระองค์เจ้าเฉิดโฉม เจ้านายสตรีล้ำสมัยกับอิสระชั่วคราว. กรุงเทพฯ : ศิลปวัฒนธรรม.

ศุภมาส เอ่งฉ้วน. (2543). คำเรียกสีและมโนทัศน์เรื่องสีของคนไทยสมัยสุโขทัยและสมัยปัจจุบัน. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาภาษาศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศูนย์เครือข่ายวิจัยและพัฒนาด้านการปรับปรุงพันธุ์สัตว์. (2559). สีหมอก ลูกผสมไก่ดำ น่าเลี้ยง-โตเร็ว-เนื้ออร่อย. กรุงเทพฯ : คมชัดลึก.

สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์. (2506). บันทึกเรื่องความรู้ต่างๆ. กรุงเทพฯ : ไทยวัฒนาพานิช.

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2553). สีดำ. กรุงเทพฯ : ราชบัณฑิตยสภา.

สำนักพิมพ์มติชน. (2547). พจนานุกรมฉบับมติชน. กรุงเทพฯ: มติชน.

สุทัศน์ ยกส้าน. (2551). หมากกับมะเร็งปาก. กรุงเทพฯ : ผู้จัดการ.

สุมาลี วีระวงศ์. (2537). ลับคมภาษา เบญจรงค์ห้าสี. สารคดี, 10(118), 26.

สุรศักดิ์ เจริญวงศ์. (2559). สีโบราณของไทย. วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร, 3(2), 34-35.