แนวคิดและกระบวนการสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสาน

บทคัดย่อ

การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดในการสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานและนำมาสร้างสรรค์ โดยศึกษาจากเอกสาร งานวิจัย และแนวคิดจากผู้ประพันธ์ในอดีต โดยผู้วิจัยคำนึงถึงกระบวนการสร้างสรรค์ วิธีการสร้างสรรค์ แนวคิดและแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ร่วมถึงการวิเคราะห์ตามหลักการวิเคราะห์ทางดนตรีพื้นบ้านอีสาน คำนึงถึงประโยชน์ที่ได้รับจากการสร้างสรรค์ได้ทราบถึงแนวคิดของผู้ประพันธ์ในอดีต และแนวคิดในการพัฒนาการประพันธ์ หรือสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานที่หลากหลายขึ้น     

แนวคิดและแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสาน พบว่า แนวคิดจากผู้ประพันธ์ในอดีต มีแนวคิดและแรงบันดาลใจที่แตกต่างกัน พร้อมทั้งกระบวนการสร้างสรรค์ที่แตกต่างกันอีกด้วย ซึ่งในแต่ละแนวคิดนั้นมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวของผู้ประพันธ์ แรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสาน พบว่า แรงบันดาลใจจากผู้ประพันธ์ในอดีต มีแรงบันดาลใจที่แตกต่างกันและมีลักษะเด่นที่น่าสนใจ เช่น แรงบันดาลใจจากวิถีชีวิต วัฒนธรรม ประเพณี สังคมและสิ่งแวดล้อม การเลียนแบบธรรมชาติ การเลียนแบบอัปกิริยาของสัตว์ ซี่งผู้ประพันธ์ได้ประพันธ์จากประสบการณ์ การพบเห็น การฟัง การสังเกตุ และการอาศัยอยู่ร่วมในวิถีชีวิต

            กระบวนการในการสร้างสรรค์ พบว่า ผู้ประพันธ์ในอดีตมีกระบวนการที่คล้ายกันหลายประการ คือ การสร้างรูปแบบ การประพันธ์ทำนอง การประพันธ์จังหวะ เป็นต้น โดยมีการริเริ่มในการประพันธ์ที่ต่างกัน บ้างก็เริ่มด้วยประพันธ์ทำนอง บ้างก็เริ่มด้วยการกำหนดรูปแบบของลาย โดยคำนึงความเหมาะสมของทำนอง จังหวะ และรูปแบบ ที่สอดคล้องกับแนวคิดและแรงบันดาลใจ จึงทำให้เกิดลายที่สมบูรณ์ แต่ในอดีตนั้นยังไม่ปรากฏระบบโน้ต จึงเป็นบันทึกทำนอง จังหวะและรูปแบบของลาย ด้วยวิธีการจำและนำสืบทอดโดยวิธีการปฏิบัติตามผู้บรรเลง การฟัง และการจดจำ เพื่อนำไปบรรเลงในเครื่องดนตรีพื้นบ้านอีสานประเภทต่างๆ

การสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานขึ้นใหม่ ผู้วิจัยได้ศึกษาแนวคิดและแรงบันดาลใจ รวมถึงกระบวนการสร้างสรรค์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานจากผู้ประพันธ์ในอดีต โดยมีแนวคิดในการสร้างสรรค์ลายทางเดี่ยวของเครื่องดนตรีพื้นบ้านอีสาน คือ โปงลาง โดยใช้แรงบันดาลใจ แนวคิด กระบวนการสร้างสรรค์  ตามหลักการวิเคราะห์ดนตรีพื้นบ้าน พร้อมทั้งสร้างสรรค์ตามแรงบันดาลใจของผู้วิจัย และหวังว่าลายทางเดี่ยวโปงลางที่สร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ในครั้งนี้จะช่วยเสริมทักษะในด้านการประพันธ์ลายดนตรีพื้นบ้านอีสานทักษะในการบรรเลงและเทคนิคในการบรรเลงอีกด้วย หวังว่าผู้ที่ได้ศึกษาจากเอกสารงานวิจัยในครั้งนี้สามารถนำความรู้ที่ได้จากการวิจัยเพื่อเป็นประโยชน์ทางด้านการศึกษาด้านทฤษฎีและเป็นแนวทางในการสร้างสรรค์ผลงานทางด้านตรีพื้นบ้านอีสานให้ดำรงอยู่คู่กับท้องถิ่นและประเทศชาติสืบไป