โนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส

บทคัดย่อ

การแสดงโนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส  มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมา องค์ประกอบ และวิธีในการแสดง รวมถึงวิเคราะห์รูปแบบการแสดงของโนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส โดยศึกษาจากเอกสารทางวิชาการ การสัมภาษณ์ผู้แสดงและการสังเกตการณ์ ติดตาม และการมีส่วนร่วมในการแสดงโนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส

ผลการวิจัยพบว่า โนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส มีปรากฏการแสดงเฉพาะในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เป็นการแสดงที่ผสมผสานการประกอบพิธีกรรม ความเชื่อ นาฏศิลป์ และดนตรีเข้าด้วยกัน โนราแขกคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส ได้จัดตั้งคณะเป็นครั้งแรกประมาณปี พ.ศ. 2489 โดยมีนายจ้วน จันทร์คงและนางชิบ จันทร์เต็ม เป็นผู้ก่อตั้งคณะโดยใช้ชื่อว่าโนราแขกคณะผ่องพี่น้อง ศ.พ่อหนู ศ.ขวัญแก้ว จังหวัดนราธิวาส จัดตั้งคณะมาแล้ว 71 ปี ปัจจุบัน (2560) มีนายอุดม แก้ววิเชียร์ เป็นนายโรงหรือผู้จัดการบริหารคณะ คณะนักแสดงประกอบไปด้วย หมอขอโล (หมอประจำคณะ) พ่อโนรา (นายโรง) นางรำเด็ก นางรำไทยพุทธ นางรำไทยมุสลิม นายพราน และนักดนตรี สมาชิกในคณะมีทั้งหมด 11 คน ภาษาที่ใช้ในการแสดงใช้ภาษาใต้ทั่วไปสลับกับภาษามลายูท้องถิ่นในบางครั้งใช้ภาษาเจ๊ะเห่ ซึ่งเป็นภาษาเฉพาะกลุ่มในชุมชนไทยพุทธเขตพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ เครื่องดนตรีประกอบไปด้วย กลองตุ๊ก 2 ใบ ทับ 1 คู่ โหม่ง 1 คู่ ฉิ่ง 1 คู่ ทน 2 ใบ ซอรือบับ (ซอสามสาย) 1 คัน ปี่ซูนา 1 เลา ฆ้อง 1 คู่ และแตระ 4-5 คู่ อุปกรณ์ประกอบการแสดงได้แก่ 1. มัดหวาย  2. มีดครก 3. พระขรรค์ 4. หน้านายพราน  เรื่องที่นำมาแสดงมี 4 เรื่อง โดยเรื่องพระยาพรหมทัตเป็นเรื่องที่ใช้แสดงมากที่สุด โอกาสที่ใช้ในการแสดง ได้แก่ งานเข้าสุนัต งานบูชาทุ่ง (ปูยอมือแน) และงานพิธีกรรมโนราโรงครูประจำปี ขั้นตอนกระบวนรำมีอยู่ 4 กระบวนรำประกอบไปด้วย กระบวนการรำนั่ง (ฆือเงาะบางุง) กระบวนการำยืน (ตารีราฆำ) กระบวนการรำเกี้ยว (ตารีแน) และการทำบทกับนายพราน รูปแบบของการแสดงปรากฏให้เห็นอยู่ 3 รูปแบบคือ 1. การแสดงโนราเพื่อประกอบพิธีกรรม 2. การแสดงโนราเพื่อความบันเทิง 3. การแสดงโนราเพื่อสาธิต จากการศึกษารูปแบบการแสดงพบว่าลักษณะเฉพาะของการแสดงโนราแขก คือ 1. การเข้าโรงจะดูฤกษ์ตามความเชื่อของพ่อโนรา 2. การแสดงวันที่ 2 จะแสดงเฉพาะกลางคืน 3. โรงโนราไม่มีฉากหรือม่านกั่นเวทีโดยจะแต่งตัวตรงกลางโรง 4. โรงโนราไม่มีพนักนั่ง 5. พาลัยโนราแขกจะแบ่งเป็น 2 ฝั่ง เท่านั้น การแสดงโนราแขกของคณะผ่องพี่น้อง จังหวัดนราธิวาส เป็นการแสดงโนราที่สะท้อนให้เห็นถึงการผสมผสานระหว่างการแสดงโนราทั่วไปทางภาคใต้และการแสดงมะโย่งในจังหวัดปัตตานี โดยมีการพัฒนาปรับปรุงให้สอดรับกับสภาพแวดล้อมในท้องถิ่นเพื่อให้คนในชุมชนมีความเข้าใจในการแสดง อีกทั้งเป็นการเชื่อมประสานกันระหว่างผู้คนในชุมชนซึ่งมีศาสนา ภาษาที่ต่างกันโดยเชื่อมผ่านทางการแสดงโนราแขก