ระบำกัลปพฤกษ์ : นาฏยประดิษฐ์เพื่อการประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น

บทคัดย่อ

วิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา สร้างสรรค์ และเผยแพร่การแสดงชุด ระบำกัลปพฤกษ์ ซึ่งเป็นผลงานนาฏยประดิษฐ์ใหม่ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพเป็นแนวทางในการศึกษาและสร้างสรรค์  ซึ่งมีแรงบันดาลใจมาจากความงามและความสำคัญของดอกกัลปพฤกษ์ ดอกไม้สัญลักษณ์ของมหาวิทยาลัยขอนแก่น  สร้างสรรค์ขึ้นใหม่ด้วยรูปแบบนาฏศิลป์ไทยราชสำนักผสมผสานกับเอกลักษณ์ทางศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านอีสาน  ถ่ายทอดผ่านบทร้อง ดนตรี การแต่งกาย  และกระบวนท่ารำ

          จากการวิจัย  พบว่า  ระบำกัลปพฤกษ์เป็นนาฏยประดิษฐ์ในลักษณะนาฏศิลป์พันทาง คือ การผสมผสานความเป็นนาฏศิลป์ไทยราชสำนักร่วมกับนาฏศิลป์พื้นบ้านอีสาน  การแสดงแบ่งออกเป็น  3  ช่วง  คือ 1.แคนเคล้าเยาวมาลย์  2.ร่ายฟ้อนรำทำท่าออกลีลากอปรบทกลอน  และ 3.ม่วนสราญอีสานโฮแซว  ใช้  ผู้แสดงเป็นหญิงล้วนจำนวน 8 คน  แต่งกายเลียนแบบการแต่งกายของสตรีในราชสำนัก ใช้สีชมพูและสีขาวแทนสัญลักษณ์ของดอกกัลปพฤกษ์  กระบวนท่ารำสามารถแบ่งได้เป็น  2  แบบ  คือ  1.การฟ้อนรำประกอบคำร้อง ซึ่งใช้ท่ารำดั้งเดิมตามจารีตของนาฏศิลป์ไทยราชสำนัก ได้แก่ เพลงช้า เพลงเร็ว แม่ท่า นาฏยศัพท์ และภาษาท่ารำ  และ 2.การฟ้อนประกอบเพลงบรรเลง  ซึ่งประยุกต์ท่าฟ้อนมาจากท่าฟ้อนกลองยาวอีสาน จึงเกิดท่าทางที่มีการโย้ตัว ย่อเข่า  และก้าวเท้าแบบไม่ห่มเข่า  ประพันธ์บทร้องโดย ผศ.ดร.จตุพร  สีม่วง  มีเนื้อความกล่าวถึงความงามและความหมายของดอกกัลปพฤกษ์  ส่วนดนตรีประพันธ์ โดย อาจารย์มนตรี  พันธ์รอด ซึ่งกำหนดใช้เพลงไทยสำเนียงลาวอัตราสองชั้นและประพันธ์เพลงสำเนียงลาวชั้นเดียวขึ้นใหม่เพื่อสร้างความสนุกสนานในตอนท้ายเพลง

ระบำกัลปพฤกษ์เป็นผลจากการศึกษาองค์ความรู้ดั้งเดิมด้านนาฏศิลป์เป็นพื้นฐานความรู้เพื่อพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ใหม่ ด้วยการนำองค์ความรู้เหล่านั้นมาบูรณากาลร่วมกับแนวคิด  หลักการ  ของนักวิชาการ  นาฏยาจารย์  และศิลปินแห่งชาติ  เพื่อหลอมรวมและก่อเกิดเป็นนาฏศิลป์สร้างสรรค์รูปแบบพันทางที่มีความเรียบง่าย  สบายตา  มีความสอดคล้องสัมพันธ์กันระหว่าง  บทร้อง  ดนตรี  การแต่งกาย  กระบวนท่ารำ  และรูปแบบการแปรแถว  กลายเป็นเอกลักษณ์ที่น่าจดจำของการแสดงเพื่อใช้สำหรับประชาสัมพันธ์มหาวิทยาลัยวขอนแก่นได้เป็นอย่างดี