บทบาทและผลกระทบทางภูมิรัฐศาสตร์ของนโยบายข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (BRI) ต่อพื้นที่อ่าวไทย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่ผลักดันให้จีนขยายอิทธิพลผ่านนโยบายข้อริเริ่มหนึ่งแถบหนึ่งเส้นทาง (BRI) ในพื้นที่ทางทะเล 2) ศึกษาบทบาทของนโยบาย BRI ในการแข่งขันทางภูมิรัฐศาสตร์ของจีน 3) ศึกษาผลกระทบทางภูมิรัฐศาสตร์ของการดำเนินการตามบทบาทของนโยบาย BRI ที่มีต่อพื้นที่อ่าวไทยและแนวทางการเตรียมความพร้อมของไทย ซึ่งเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการวิจัยเชิงเอกสารและการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก จากกลุ่มนักวิชาการ กลุ่มตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐ และกลุ่มตัวแทนภาคธุรกิจ จำนวน 20 คน ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยที่ผลักดันให้จีนขยายอิทธิพลผ่านนโยบาย BRI ในพื้นที่ทางทะเลเกิดขึ้นจาก 1) กลุ่มปัจจัยที่ผลักดันการขยายอิทธิพลทางทะเลของจีน ประกอบด้วย 4 ปัจจัยสำคัญ ได้แก่ ปัจจัยทางภูมิศาสตร์ ปัจจัยด้านการแข่งขันระหว่างรัฐมหาอำนาจ ลักษณะเฉพาะของยุทธศาสตร์จีน และปัจจัยทางประวัติศาสตร์ 2) กลุ่มแรงผลักดันเบื้องหลังการเกิดนโยบาย BRI ได้แก่ แรงผลักดันทางเศรษฐกิจ และแรงผลักดันทางยุทธศาสตร์และภูมิรัฐศาสตร์ นโยบาย BRI มีบทบาทเป็นเครื่องมือยุทธศาสตร์สำคัญของจีนในการขยายอิทธิพลและช่วงชิงอำนาจนำในภูมิภาค โดยเน้นการสร้างเครือข่ายโครงสร้างพื้นฐานทางบกและทะเลเพื่อลดการพึ่งพาเส้นทางที่ควบคุมโดยตะวันตก ตอบโต้การปิดล้อมของสหรัฐอเมริกาและส่งเสริมบทบาทของจีนผ่านเศรษฐกิจการเมือง ทั้งยังช่วยยกระดับความชอบธรรมของจีนในเวทีระหว่างประเทศในนามของความร่วมมือและการพัฒนา ทั้งนี้ นโยบาย BRI ของจีนส่งผลให้พื้นที่อ่าวไทยกลายเป็นเวทีการแข่งขันเชิงภูมิรัฐศาสตร์ โดยจีนเพิ่มบทบาทผ่านการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานและเส้นทางคมนาคมทางทะเล ส่งผลต่อดุลอำนาจในภูมิภาคและเพิ่มความเสี่ยงต่อการพึ่งพิงจีนในด้านเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์ สำหรับประเทศไทยควรเตรียมความพร้อมในการดำเนินนโยบายสมดุลทางการทูต เสริมสร้างศักยภาพภายใน และร่วมมือกับภูมิภาคอย่างรอบคอบเพื่อรักษาผลประโยชน์แห่งชาติ