ไท่ผิง - ทงฮัก : อุดมการณ์ในการเคลื่อนไหวของประชาชน ในราชวงศ์สุดท้ายของจีนและเกาหลี

ณัฐวดี เจนสิริผล; ศิริพร  ดาบเพชร

ผู้แต่ง

ณัฐวดี เจนสิริผล คณะสังคมศาสตร์ ภาควิชาประวัติศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
ศิริพร ดาบเพชร

คำสำคัญ:

ไท่ผิง, ตงฮัก, ชิง, โชซอน, การเคลื่อนไหวของประชาชน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยชิ้นนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และศึกษาสภาพบริบท ตลอดจนอุดมการณ์ที่นำไปสู่การเคลื่อนไหวของประชาชนโดยกลุ่มไท่ผิงและกลุ่มตงฮัก ผลจากการศึกษาพบว่า กลุ่มไท่ผิงและกลุ่มตงฮักไม่เพียงเปรียบเทียบกันได้ในแง่ของเวลาและสภาพแวดล้อมของเหตุการณ์เท่านั้น แต่ยังสามารถเปรียบเทียบในด้านอุดมการณ์และผลกระทบที่ตามมาต่อราชวงศ์ชิงและราชวงศ์โชซอนได้อีกด้วย ซึ่งทั้งสองราชวงศ์เป็นราชวงศ์สุดท้ายของจีนและเกาหลีที่ต้องเผชิญทั้งปัญหาภายใน และปัญหาภายนอกอย่างลัทธิจักรวรรดินิยมตั้งแต่เริ่มเข้าสู่คริสต์ศตวรรษที่ 19
ขบวนการไท่ผิง (ค.ศ.1851-1864) เกิดขึ้นในปลายราชวงศ์ชิง (ค.ศ.1644-1912) โดยมีจุดเริ่มต้นจากดินแดนยากแค้นทางตอนใต้ของประเทศซึ่งเต็มไปด้วยความขัดแย้งทางชาติพันธุ์ เช่นเดียวกับขบวนการตงฮัก (ค.ศ.1894-1895) อุบัติขึ้นในปลายราชวงศ์โชซอน (ค.ศ.1392-1910) จากมณฑลทางตอนใต้ที่ประสบกับปัญหาความยากจน รวมไปถึงการทุจริตคดโกงของข้าราชการท้องถิ่น
อุดมการณ์ในการเคลื่อนไหวของทั้งสองขบวนการมีรากฐานจากแนวคิดในด้านศาสนา ความเสมอภาคเท่าเทียม และการต่อต้านชาวต่างชาติ อุดมการณ์ของไท่ผิงเป็นการผสมผสานระหว่างศาสนาคริสต์และความเชื่อของจีนโบราณ ตลอดจนแนวคิดในอุดมคติ เช่น การจัดสรรที่ดินและทรัพย์สินอย่างเท่าเทียม การต่อต้านชาวแมนจู และการต่อต้านลัทธิขงจื่อ เช่นเดียวกันกับหลักการของกลุ่มตงฮัก อันประกอบไปด้วยแนวคิดมนุษยนิยม การแบ่งสรรที่ดินทำกิน และ “ลัทธิตงฮัก” หรือ ศาสตร์แห่งตะวันออก ซึ่งเป็นลัทธิที่ก่อตั้งโดยชเวเจอู ในทศวรรษ 1860 (ปัจจุบันรู้จักในชื่อ ลัทธิช็อนโด หรือแนวทางแห่งสวรรค์) ที่รวมเอาแนวคิดของลัทธิขงจื่อ ลัทธิเต๋า ศาสนาพุทธ และความเชื่อเรื่องผีสางของโชซอน มาผสมผสานเป็นลัทธิตงฮักเพื่อตอบโต้กับ “ซอฮัก” หรือ ศาสตร์แห่งตะวันตก

Downloads

Download data is not yet available.

เอกสารอ้างอิง

จอห์น เค แฟร์แบงค์. (2525). เอเชียตะวันออกยุคใหม่ เล่มหนึ่ง [East Asia, The Modern Transformation] (พิมพ์ครั้งที่ 2). มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.

วาสนา วงศ์สุรวัฒน์. (2555). หงซิ่วเฉวียน: ต้นแบบนักปฏิวัติจีน. ใน ปกรณ์ ลิมปนุสรณ์ (บก.), เหตุเกิดในราชวงศ์ชิง. ชวนอ่าน.

ศิริพร ดาบเพชร. (2562). ประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกสมัยใหม่. คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.

เส้า หย่ง และ หวัง ไห่เผิง. (2560). หลังสิ้นบัลลังก์มังกร: ประวัติศาสตร์จีนยุคเปลี่ยนผ่าน [一本书读懂中国近代史] (พิมพ์ครั้งที่ 2). มติชน.

ไพบูลย์ ปีตะเสน. (2555). ประวัติศาสตร์เกาหลี: จากยุคเผ่าพันธุ์ถึงยุคสาธารณรัฐใหม่. (พิมพ์ครั้งที่ 2). โพสต์บุ๊กส์.

Asia for Educators, Columbia University. (n.d.-a). The Land System of the Heavenly Kingdom. http://afe.easia.columbia.edu/ps/cup/taiping_economic_pgm.pdf

Asia for Educators, Columbia University. (n.d.-b). The Tonghak Religion and Uprising: Ch'oe Cheu on Learning Truth and Twelve Reforms Proclaimed by the Tonghak Overseer's Office. http://afe.easia.columbia.edu /ps/korea/tonghak_rebellion.pdf

Bae, H. S. (2017). Popular Movements and Violence in East Asia in the Nineteenth Century: Comparing the Ideological Foundations of their Legitimation. Sungkyun Journal of East Asian Studies, 17(2), 233-260.

Beirne, P. (2009). Su-un and His World of Symbols: The Founder of Korea's First Indigenous Religion. Routledge.

Cheng, J. C. (1963). Chinese sources for the Taiping Rebellion, 1850-1864. Hong Kong University Press.

De Bary, W. T., Bloom, I., & Lufrano, R. J. (1999). Sources of Chinese tradition: From 1600 Through the Twentieth Century. Columbia University Press.

Hail, W. J. (1927). Tsêng Kuo-fan and the Taiping rebellion: with a short sketch of his later career. Yale University Press.

Kang, W. J. (1968). Belief and Political Behavior in Ch'ondogyo. Review of Religious Research, 10(1), 38-43. https://doi.org/10.2307/3510671

Kim, S. (2011). Liang Fa's Quanshi liangyan and its impact on the Taiping Movement. [Doctoral dissertation]. Baylor University. http://hdl.handle.net/2104/8225

Lee, A. C. C. (2008). The Bible in China: Religion of God’s Chinese Son. The Princeton Theological Seminary, 29, 21-38.

Lee, C. S. (1963). The Politics of Korean Nationalism. University of California Press.

Lew, Y. I. (1990). The Conservative Character of the 1894 Tonghak Peasant Uprising: A Reappraisal with Emphasis on Chŏn Pong-jun's Background and Motivation. The Journal of Korean Studies, 7, 149-180. https://doi.org/10.1353/jks.1990.0012

Michael, F. H., & Chang, C. l. (1972). The Taiping Rebellion; history and documents. University of Washington Press.

Moon, M. S. (2017). Donghak and the God of Choe, Je-u: Through the Donggyeong-Daejeon and the Yongdam Yusa [Donghak and the God of Choe, Je-u:]. Catholic Theology and Thought, 79(1), 218-260. http://dx.doi.org/10.21731/ctat.2017.79.218

R. Keith, S. (2014). From Empire to People’s Republic. In A. J. William (Ed.), Politics in China: An Introduction (2nd edition). Oxford University Press.

Rhee, H. B. (2007). Asian millenarianism: an interdisciplinary study of the Taiping and Tonghak rebellions in a global context. Cambria Press.

Seth, M. J. (2010). A concise history of modern Korea: From the late nineteenth century to the present. Rowman & Littlefield.

Setton, M. (2000). Confucian Populism and Egalitarian Tendencies in Tonghak Thought. East Asian History, 20, 121-144.

Shin, S. S. (1978-1979). The Tonghak Movement: From Enlightenment to Revolution. Korean Studies Forum 5 (Winter-Spring 1978-1979), Seoul.

Shin, Y. H. (1994). Conjunction of Tonghak and the Peasant War of 1894. Korea Journal, 34(4), 59-75.

Spence, J. D. (2013). The search for modern China (3rd ed.). W.W. Norton & Company.

The Taiping revolution. (1976). Foreign Languages Press.

Wang, C. C. (王慶成). (1981). Hung Hsiu-chuan's Early Thought and the Taiping Revolution. Renditions: A Chinese - English Translation Magazine, 1981(15), 108-138.

Wei, X. (2014). A Study on Political Thoughts Produced in the Taiping Rebellion. Higher Education of Social Science, 6(2), 84-88.

洪秀全. (n.d.-a). 原道救世歌.https://zh.m.wikisource.org/zh/原道救世歌

洪秀全. (n.d.-b). 原道覺世訓. https://zh.m.wikisource.org/zh/原道覺世訓

천도교 중앙총부. (n.d.-a). 안심가. http://www.chondogyo.or.kr/niabbs4/bbs.php?bbstable=yousa&no=2&page=1

천도교 중앙총부. (n.d.-b). 용담유사. http://www.chondogyo.or.kr/niabbs4/bbs.php?bbstable=yousa