การวิเคราะห์การพัฒนาโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP): ปัญหา อุปสรรค และความสำเร็จ
คำสำคัญ:
หนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์, หลักการหนึ่งหมู่บ้านหนึ่งผลิตภัณฑ์, ประเทศไทย 4.0, SWOT analysisบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะวิเคราะห์ถึงปัญหาและอุปสรรค ตลอดจนความสำเร็จของโครงการหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (OTOP) ด้วยการวิจัยเชิงเอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก พร้อมกับพรรณนาในเชิงวิเคราะห์ ซึ่งบทความนี้จะทำการศึกษาและวิเคราะห์ด้วย SWOT Analysis อันเป็นส่วนหนึ่งของกรอบการวิเคราะห์ OVOP-Thailand 4.0 ภายใต้กรอบของหลักการทั้งสามประการของหลักการ OVOP (OVOP Principles) ได้แก่ (1) ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ระดับสากล (Local Yet Global) (2) การพึ่งตนเองและคิดอย่างสร้างสรรค์ (Self-Reliance Creativity) (3) การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (Human Resource Development)
ผลของการศึกษาพบว่า การวิเคราะห์ภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่ระดับสากล (Local Yet Global) มีจุดแข็ง (Strengths) คือ การมีภูมิปัญญาและวัฒนธรรมท้องถิ่นของชุมชนไทย โครงการ OTOP มีการกำหนดมาตรฐานของสินค้า ตลอดจนโครงการ OTOP ยังประสบความสำเร็จในด้านยอดการขาย และการสร้างแบรนด์ จุดอ่อน (Weaknesses) คือ สินค้า OTOP ส่วนใหญ่ขาดซึ่งเอกลักษณ์ มุ่งเน้นการผลิตแต่สินค้าที่จับต้องได้ และมีปัญหาสินค้าล้นตลาด ในส่วนของบรรจุภัณฑ์ยังขาดการปรับปรุงพัฒนารูปแบบ ขาดเรื่องราวความเป็นมาของสินค้า ตลอดจนขาดการวิจัยและพัฒนา โอกาส (Opportunities) คือ การมียุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0 และโครงการ OTOP นวัตวิถีที่คอยสนับสนุนโครงการ OTOP ตลอดจนมีการสนับสนุนด้านการตลาดผ่านการจัดงานต่าง ๆ และระบบออนไลน์
การพึ่งตนเองและคิดอย่างสร้างสรรค์ (Self-Reliance Creativity) พบว่า มีจุดแข็ง (Strengths) คือ ความสำเร็จในการพัฒนาผู้ประกอบการที่เป็น SMEs และการสร้างงานและสร้างรายได้ ตลอดจนผู้ประกอบการพัฒนาความคิดสร้างสรรค์จากสื่อออนไลน์ จุดอ่อน (Weaknesses) คือ ความล้มเหลวในการพัฒนาผู้ประกอบการกลุ่มที่เป็นชุมชน การพึ่งพาการสนับสนุนจากภาครัฐ การพึ่งพาเงินกู้ นอกจากนี้ผู้ประกอบการยังขาดซึ่งความคิดเชิงสร้างสรรค์ และขาดการวิจัยและพัฒนาสินค้าผลิตภัณฑ์ โอกาส (Opportunities) คือ การมียุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0 และโครงการ OTOP นวัตวิถี ตลอดจนมีการสนับสนุนจากทีมนักวิชาการและทีมออกแบบดีไซน์ อุปสรรค (Threats) คือ ความไม่ชัดเจนของนโยบายในการสร้างการพึ่งพาตนเอง ตลอดจนความคล้ายคลึงกันของทรัพยากรและวัตถุดิบ และการลอกเลียนแบบสินค้ากันของผู้ประกอบการ
การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (Human Resource Development) พบว่า มีจุดแข็ง (Strengths) คือการมีโครงฝึกอบรมพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ และการมีโรงเรียน OTOP จุดอ่อน (Weaknesses) คือ โครงฝึกอบรมพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และโรงเรียน OTOP เป็นโครงการระยะสั้น ตลอดจนไม่มีหน่วยงานและโครงการแบบถาวรในการพัฒนาฝึกอบรมทางด้านเทคนิคและวิชาการ โอกาส (Opportunities) คือ การมียุทธศาสตร์ประเทศไทย 4.0 อุปสรรค (Threats) คือ ได้รับการสนับสนุนงบประมาณน้อย ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์น้อยกว่าการสร้างรายได้ และการผลิตสินค้าที่จับต้องได้
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงมหาดไทย. กรมการพัฒนาชุมชน. (2561). คู่มือบริหารโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี. กรุงเทพฯ: กรมการพัฒนาชุมชน.
กระทรวงมหาดไทย. กรมการพัฒนาชุมชน. (2561). สรุปรายได้การจำหน่ายสินค้าหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์. สืบค้นเมื่อ 19 มีนาคม 2561 จาก http://logi.cdd.go.th/.
กลุ่มหัตถกรรมคุ้มสุขโข. (ม.ป.ป.). โรงเรียน OTOP. สืบค้นเมื่อ 19 พฤษภาคม 2561 จาก http://www.bandonkha.com/.
ทิชากร เกสรบัว. (2556). แนวทางการพัฒนาสินค้าหนึ่งตำบลหนึ่งผลิตภัณฑ์ (One Tambon One Product : OTOP) เพื่อการส่งออกในตลาดอาเซียน. วารสารมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์, 30(2), 155-174.
นันธมน ธีระกุล, อารี วิบูลย์พงศ์ และทรงศักดิ์ ศรีบุญจิตต์. (2548). กระบวนการพึ่งตนเองของชุมชนเกษตรสู่ OVOP และบทเรียนสำหรับ OTOP ไทย. สืบค้นเมื่อ 19 พฤษภาคม 2561 จากhttp://www.mcc.cmu.ac.th/research/mccconference48/papers/MCC2005_12.pdf.
วรรณพร พุทธภูมิพิทักษ์. (2558). ผลิตภัณฑ์ OTOP กับการก้าวเข้าสู่เส้นทาง AEC. วารสารวิจัยมหาวิทยาลัยเวสเทิร์น มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 1(2), 100-112).
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2559). แนวคิดเกี่ยวกับประเทศไทย 4.0. สืบค้นเมื่อ 1 พฤษภาคม 60, จาก planning2.mju.ac.th.
เสรี วงษ์มณฑา และวรสุวิทย์ โพธิสัตย์. (2561). แนวทางในการเสริมสร้างคุณค่าสินค้า OTOPและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรการท่องเที่ยวเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน: กรณีศึกษาอําเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารรัชต์ภาคย์, 12(25), 1-24.
Translated Thai References
Krasuang Mahatthai, Krom Kan Phatthana Chumchon. [Ministry of Interior, Community Development Department]. (2018[2561]). Khumue Borihan Khrongkan Chumchon Thongthiao OTOP Nawatta Withi. Krungthep: Krom Kan Phatthana Chumchon.
Krasuang Mahatthai, Krom Kan Phatthana Chumchon. [Ministry of Interior, Community Development Department]. (2018[2561]). Sarup Raidai Kan Chamnai Sinkha Nueng Tambon Nueng Phalittaphan. Retrieved March 19, 2018 from http://logi.cdd.go.th/
Klum Hatthakam Khum Suk Kho. (n.d.). Rongrian OTOP. Retrieved May 19, 2018 from http://www.bandonkha.com/
Kasornbua, T. (2013[2556]). Naeothang Kan Phatthana Sinkha Nueng Tambon Nueng Phalittaphan (One Tambon One Product: OTOP) Phuea Kan Song-ok Nai Talat Asean. Warasan Manutsat Sangkhomsat, 30(2), 155-174.
Teerakul, N., Wiboonpongse, A., & Sriboonjitta, S. (2005[2548]). Krabuankan Phueng Ton-eng Khong Chumchon Kaset Su OVOP Lae Botrian Samrap OTOP Thai. Retrieved May 19, 2018 from http://www.mcc.cmu.ac.th/research/mccconference48/papers/MCC2005_12.pdf.
Buddhabhumbhitak, W. (2015[2558]). Phalittaphan OTOP Kap Kan Kao Khaosu Senthang AEC. Warasan Wichai Mahawitthayalai Wet Thoen Manutsat Lae Sangkhomsat, 1(2), 100-112
Maesincee, S. (2016[2559]). Naeokhit Kiaokap Prathet Thai 4.0. Retrieved May 1, 2018 from planning2.mju.ac.th.
Wongmonta, S. & Potisat, W. (2561). Lae Kan Chai Prayot Chak Sapphayakon Kan Thongthiao Phuea Phatthana Setthakit Chumchon Changwat Kanchanaburi. Warasan Rat Phak, 12(25), 1-24.
เอกสารภาษาอังกฤษ
Denpaiboon, C. & Amatasawatdee, K. (2012). Similarity and Difference of One Village One Product (OVOP) for Rural Development Strategy in Japan and Thailand. Japanese Studies Journal, Special Issue (2), 52-62.
Haraguchi, N. (2008). The One-Village-One-Product (OVOP) Movement: What it is, how it has been Replicated, and Recommendations for a UNIDO OVOP-Type Project. Vienna: UNIDO.
Hiramatsu, M. (2008). One Village, One Product Spreading throughout the World. Oita Japan: Office: Oita OVOP International Exchange Promotion Committee.
Fujioka, R. (2011). Thailand’s OTOP Project: The Light and Shadow of Grass-roots Policy. In Igusa, K. (Eds.). The OVOP Movement and Local Development in Asia-How to Nurture Rural Entrepreneurs in the Developing World. Oita: Ritsumeikan Asia Pacific University.
Jaiborisudhi, J. OVOP Concept and Community Security in Thailand: Consistency and limitation. (2012). In Murayama, H. (Eds.). Significance of the Regional One-Product Policy- How to Use the OVOP/OTOP Movements. Pathumthani: Thammasat Printing House.
JICA. 2003 The Study of Monitoring and Evaluation Model on the One Tambon One Product Development Policy. Tokyo: JICA International Cooperation Agency (JICA).
Kurokawa, K. (2009). Effectiveness and Limitations of the One Village One Product (OVOP) Approach as a Government-led Development Policy: Evidence from Thai OTOP Studies in Regional Science. The Journal of the Japan Section of the Regional Science Association International, 39(4), 809-821.
Kurokawa, K., Tembo, F. & te Velde, D. W. (2010). Challenges for the OVOP Movement in Sub-Saharan Africa: Insights from Malawi, Japan and Thailand. London: Overseas Development Institute.
Natsuda, K., Igusa, K., Wiboonpongse, A. & Thoburn, J. (2012). One Village One Product – Rural Development Strategy in Asia: The Case of OTOP in Thailand. Canadian Journal of Development Studies, 33(3), 369-385.
Nobuyoshi, N. & Lutful, K. (2005). One Village One Product Movement: Success Story of Rural Development in Japan and Learning Points for Bangladesh. The Economic science, 52 (4), 71-92.
Shakya, G. 2011. Understanding One Village One Product in Japan, Thailand and Nepal. Kathmandu, Nepal: JICA Nepal Office.
Tanwattana, P., & Korkietpitak, W. (2012). The Background to Understanding One Tambon One Product in Thailand. In Murayama, H. (Eds.). Significance of the Regional One-Product Policy- How to Use the OVOP/OTOP Movements. Pathumthani: Thammasat Printing House.
Yamazaki, J. (2010). A Comparative Analysis of One Village One Product (OVOP) and its Replicability in International Development (Master Thesis). Institute of Social Studies, The Hague.
