ภาคนโยบายสู่การปฏิบัติ: จุดเปลี่ยนบทบาทมหาวิทยาลัยไทยในการสร้างภูมิภาคผ่านการบูรณาการทางการศึกษาในอาเซียน?

บทคัดย่อ

อาเซียนที่ได้รับการกล่าวขานอย่างกว้างขวางว่าเป็นองค์กรที่ภาครัฐเป็นผู้นำในการสร้างความร่วมมือในระดับภูมิภาคมาอย่างยาวนานจนถึงปัจจุบันนั้น แต่กลับเกิดคำถามถึงบทบาทของตัวแสดงอื่นนอกเหนือจากรัฐในการพัฒนาภูมิภาคขึ้น ซึ่งเห็นว่าบทบาทของตัวแสดงอื่นที่ไม่ใช่รัฐสามารถช่วยให้เข้าใจปรากฏการณ์และพลวัตการเปลี่ยนแปลงในระดับภูมิภาคได้อย่างครอบคลุม พร้อมทั้งช่วยก่อให้เกิดการบูรณาการทางภูมิภาคที่ยั่งยืนได้ตามแนวคิดภูมิภาคาภิวัฒน์ (Regionalization) ที่เป็นกรอบทางเลือกในการสร้างภูมิภาคจากฐานรากหรือล่างสู่บน

งานวิจัยชิ้นนี้จึงมุ่งศึกษากระบวนการสร้างประชาคมอาเซียนจากฐานราก ผ่านบทบาทของมหาวิทยาลัยไทยอย่างเป็นระบบ ซึ่งพบว่า ถึงแม้จะมีความพยายามของอาเซียนและภาครัฐไทยในการพัฒนาความร่วมมือทางการศึกษาในระดับภูมิภาคให้มีความเป็นทางการและมีความเป็นสถาบันมากขึ้นก็ตาม แต่ยังไม่สามารถกระตุ้นให้เกิดการบูรณาการทางการศึกษาขึ้นจากฐานรากที่บทบาทของมหาวิทยาลัยของไทยเข้าไปมีส่วนร่วมผลักดันได้ โดยการก่อตัวยังมีลักษณะไม่ต่อเนื่อง ไม่กระจายตัว ไม่มีทิศทางร่วมกัน และไม่ใช่กระแสความต้องการหลักของมหาวิทยาลัย