การออกแบบภาชนะบรรจุอาหารสำหรับการท่องเที่ยวทางรถไฟในภาคเหนือของ การรถไฟแห่งประเทศไทย: การบูรณาการอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมอาหารและงานหัตถอุตสาหกรรมของจังหวัดลำปาง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์บริบททางประวัติศาสตร์ สังคมและวัฒนธรรมของลุ่มน้ำวังและพื้นที่เชื่อมโยง เพื่อการระบุอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมด้านอาหารของจังหวัดลำปาง นอกจากนี้ยังมุ่งพัฒนาต้นแบบภาชนะบรรจุอาหารที่สะท้อนอัตลักษณ์และงานหัตถอุตสาหกรรมของจังหวัดลำปาง สำหรับใช้ในการบริการท่องเที่ยวด้วยรถไฟสายเหนือของการรถไฟแห่งประเทศไทย การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ รวมถึงการใช้รูปแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ร่วมด้วยการวิเคราะห์เอกสาร การสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้ให้ข้อมูลหลักจำนวน 150 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาและตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้าเพื่อความถูกต้องและความเที่ยงตรงของข้อมูล
ผลการวิจัยพบว่า อัตลักษณ์ด้านอาหารของลำปางได้รับอิทธิพลจากความหลากหลายทางภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมของลุ่มน้ำวัง ประกอบด้วยรูปแบบอาหารที่เรียบง่าย พัฒนารูปแบบอาหารจากความเชื่อของพื้นที่ ๆ ซ้อนทับหลายชั้นและการผสมผสานทางวัฒนธรรมจากภายนอก ส่วนต้นแบบภาชนะบรรจุอาหารได้รับแรงบันดาลใจจากกล่องอาหารเบนโตะของญี่ปุ่น โดยออกแบบสำหรับการเสิร์ฟรายบุคคล ประกอบด้วยสองรูปแบบ ได้แก่ บรรจุภัณฑ์ที่ได้แรงบันดาลใจจากกล่องข้าวล้านนา และบรรจุภัณฑ์ที่สื่อถึงความอุดมสมบูรณ์พูนผลของพื้นที่ ต้นแบบเหล่านี้ได้ถูกนำไปใช้ในบริการรถไฟสายเหนือของการรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยภาชนะบรรจุอาหารได้รับการออกแบบเพื่อนำเสนออาหารลำปางที่มีความเรียบง่ายและรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์และสะท้อนถึงความหลากหลายทางวัฒนธรรม ประกอบด้วยข้าวเหนียว น้ำพริกอ่อง (น้ำพริกเนื้อและมะเขือเทศแบบภาคเหนือ) ผักตามฤดูกาล และอาหารเฉพาะของท้องถิ่น เช่น ไส้อั่ว (ไส้กรอกหมูและเครื่องเทศแบบภาคเหนือ) หรือแกงฮังเล (แกงหมูที่ได้รับอิทธิพลจากพม่า) โดยทั้งหมดสะท้อนให้เห็นถึงรูปแบบความเรียบง่ายของอาหารโดยใช้วัตถุดิบท้องถิ่นที่สดใหม่และผ่านการแปรรูปน้อยที่สุด เพื่อสร้างประสบการณ์ในการรับประทานอาหารระหว่างเดินทางและได้แก่นแท้ของวัฒนธรรมอาหารของลำปาง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Proposed Creative Commons Copyright Notices
1. Proposed Policy for Journals That Offer Open Access
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication with the work simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
Proposed Policy for Journals That Offer Delayed Open Access
Authors who publish with this journal agree to the following terms:
- Authors retain copyright and grant the journal right of first publication, with the work [SPECIFY PERIOD OF TIME] after publication simultaneously licensed under a Creative Commons Attribution License that allows others to share the work with an acknowledgement of the work's authorship and initial publication in this journal.
- Authors are able to enter into separate, additional contractual arrangements for the non-exclusive distribution of the journal's published version of the work (e.g., post it to an institutional repository or publish it in a book), with an acknowledgement of its initial publication in this journal.
- Authors are permitted and encouraged to post their work online (e.g., in institutional repositories or on their website) prior to and during the submission process, as it can lead to productive exchanges, as well as earlier and greater citation of published work (See The Effect of Open Access).
เอกสารอ้างอิง
Cao, H., Do, E. Y. & Zimring, C. M. (2010). Extended Linkography and Distance Graph in Design Evaluation: An Empirical Study of the Dual Effects of Inspiration Sources in Creative Design. Design Studies, 31(2), 146–168.
Chandhasa, R., Supasetsiri, P., Tungcharoen, W. & Udomsilp, P. (2015). National Thai LUE Vetiver Handicraft Product: A Case Study of Cultural Identity of Phayao Province. Research and Development Journal, Suan Sunandha Rajabhat University, 7(1), 16–48.
Chang, W. C. & Wu, T. Y. (2007). Exploring Types and Characteristics of Product Forms. International Journal of Design, 1(1), 3–13.
Counihan, C. & Van Esterik, P. (2013). Food and Culture: A Reader. Routledge.
Cresswell, J. W. (1994). Research Design: Qualitative & Quantitative Approaches. Sage Publications.
Damrikul, S. (2019). Khelang Nakhon and Mueang Lampang: Historical Heritage of the Wang River Basin. The Office of Art and Culture Lampang Rajabhat University.
Handa, R. (1999). Against Arbitrariness: Architectural Signification in the Age of Globalization. Design Studies, 20(4), 363–380.
Hekkert, P. & Leder, H. (2008). Product Aesthetics. Product Experience, 259–285.
Holtzman, J. D. (2006). Food and Memory. Annual Review of Anthropology, 35, 361–378.
Hsu, C. H., Lin, C. L. & Lin, R. (2011). A Study of Framework and Process Development for Cultural Product Design. Proceedings in the 4th International Conference on Internationalization, Design and Global Development, Springer.
Kowsurat, W. (2022). Interview. Former Minister of Tourism and Sport.
Krajangchom, S. & Champawan, S. (2014). Food Consumption for Longevity of Tai Yuan Elderly in Mae Chaem District, Chiang Mai Province. Journal of Community Development and Life Quality, 2(2), 161–170.
Lee, K. (2004). Design Methods for Cross–Cultural Collaborative Design Project, In Redmond, J., Durling, D. & de Bono, A. (eds.), Futureground – DRS International Conference 2004. Melbourne.
Leong, B. D. & Clark, H. (2003). Culture–Based Knowledge towards New Design Thinking and Practice — A Dialogue. Design Issues, 19, 48–58.
Lin, R. T. (2007). Transforming Taiwan Aboriginal Cultural Features into Modern Product Design: A Case Study of a Cross–Cultural Product Design Model. International Journal of Design, 1(2), 45–53.
Lin, R., Sun, M. X., Chang, Y. P., Chan, Y. C., Hsieh, Y. C. & Huang, Y. C. (2007). Designing “Culture” into Modern Product: A Case Study of Cultural Product Design. Proceedings in the 2nd International Conference on Usability and Internationalization, Springer.
Mintz, S. W. & Du Bois, C. M. (2002). The Anthropology of Food and Eating. Annual Review of Antropology, 31, 99–119.
Namasart, P. (2002). Interview. Deputy of Marketing Division, the State Railway of Thailand.
Parasecoli, F. (2014). Food, Identity, and Cultural Reproduction in Immigrant Communities. Social Research: An International Quarterly, 81(2), 415–439.
Potjanalawan, P. (2016). Storytelling of Lampang, Volume 3: Lampang People, Ethnic Groups in History. The Office of Art and Culture Lampang Rajabhat University.
Ramli, A. M., Zahari, M. S. M., Halim, N. A. & Aris, M. H. M. (2016). The Knowledge of Food Heritage Identity in Klang Valley, Malaysia. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 222, 518–527.
Rattanachai, S. (n.d.). Lampang: New Direction of Historical Development and Historical Settlement Sequences. No Publisher.
Ritzer, G. (2013). The McDonaldization of Society. Sage Publications.
Sutton, D. E. (2001). Remembrance of Repasts: An Anthropology of Food and Memory. Berg.
Suwanphimon, K. (2005). Meaning of Tourist. Pearson Education.
Thamthong, T. (2020). The Legend of the Chao Jed Ton Dynasty and the Chronicles of King Suwan Hor Kham Duangthip of Nakhon Lampang. The Office of Art and Culture Lampang Rajabhat University.
Thongmee, O. (2015). The Cultural of Lanna Food: the Develop to Creative Economy. Journal of Fine Arts Research and Applied Arts, 2(1), 25–32.
Uthongsap, K. (2013). The Rulers of Lanna’s Collision in Political and Economic in Nakhon Lampang. No Publisher.
Wilk, R. R. (1999). Real Belizean Food: Building Local Identity in the Transnational Caribbean. American Anthropologist, 101(2), 244–255.
Yair, K., Press, M. & Tomes, A. (2001). Crafting Competitive Advantage: Crafts Knowledge as a Strategic Resource. Design Studies, 22(4), 377–394.
Yair, K., Tomes, A. & Press, M. (1999). Design through Marking: Crafts Knowledge as Facilitator to Collaborative New Product Development. Design Studies, 20(6), 494–515.
