การสอนสังคมศึกษาตามหลักไตรสิกขา: แนวทางเพื่อการพัฒนาทั้งทางกาย ใจ และปัญญาของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอแนวทางการสอนสังคมศึกษาตามหลักไตรสิกขา ซึ่งเป็นแนวคิดทางการศึกษาที่มุ่งเน้นการพัฒนานักเรียนในทุกด้าน ทั้งทางกาย ใจ และปัญญา โดยการประยุกต์ใช้หลักธรรมในพุทธศาสนาเข้ากับการสอนในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย หลักไตรสิกขาประกอบด้วย ศีล สมาธิ และปัญญา ที่แต่ละองค์ประกอบมีบทบาทสำคัญในการสร้างเสริมคุณธรรมและความรู้ของนักเรียนด้านศีล เป็นการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรม การฝึกฝนการรักษาศีลธรรม และการควบคุมพฤติกรรมของตนเอง ส่งเสริมให้นักเรียนมีจิตสำนึกในความถูกต้อง รู้จักเคารพกฎระเบียบ และดำเนินชีวิตอย่างมีจริยธรรม ด้านสมาธิ เป็นการฝึกจิตใจให้นิ่งและมั่นคง การสอนที่เน้นสมาธิจะช่วยให้นักเรียนสามารถควบคุมอารมณ์ มีสติ และตั้งใจเรียนรู้ ทำให้สามารถคิดวิเคราะห์สถานการณ์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในการตัดสินใจและแก้ไขปัญหาด้านปัญญา เป็นการพัฒนาความรู้ความเข้าใจอย่างลึกซึ้งผ่านกระบวนการเรียนรู้ที่เน้นการคิดวิเคราะห์และการประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน การสอนตามหลักปัญญาจะช่วยให้นักเรียนมีวิจารณญาณ มีความคิดสร้างสรรค์ และสามารถเผชิญกับความท้าทายในสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพการสอนสังคมศึกษาตามหลักไตรสิกขานี้ไม่เพียงแต่เน้นการเรียนรู้เนื้อหาทางวิชาการเท่านั้น แต่ยังมุ่งเน้นการพัฒนาคุณลักษณะส่วนบุคคลและการเติบโตทางจิตใจของนักเรียน ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการเตรียมความพร้อมให้นักเรียนสามารถดำเนินชีวิตอย่างมีคุณค่าและเป็นประโยชน์ต่อสังคมในอนาคต
Article Details

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร มจร พุทธโสธรปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์พุทธโสธร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของวิทยาลัยสงฆ์พุทธโสธร มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ห้ามนำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสีย แต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากวิทยาลัยฯ เป็นลายลักษณ์อักษร และเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้เขียนทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์ บทความให้แก่วารสาร พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้เขียนทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสาร มจร พุทธโสธรปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กมล รินคำ. (2566). การจัดการเรียนรู้สังคมศึกษาฐาน คลาวด์เพื่อส่งเสริมทักษะการเรียนรู้ตลอดชีวิตของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา. วารสารวิจัยวิชาการ, 6(6), 337-352.
กาญจนา เรืองอำพันธุ์. (2563). หลักสูตรรายวิชาเพิ่มเติมพลศึกษโดยใช้ทฤษฎีการตั้งเป้าหมายเพื่อเสริมสร้าง สมาธิของนักเรียนประถมศึกษา (รายงานการวิจัย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ใจกลั่น นาวาบุญนิยมและคณะ. (2566). การจัดการเรียนการสอนตามหลักการไตรสิกขาตามทรรศนะปรัชญาหลังนว ยุคสายกลาง. วารสารวิจัยธรรมศึกษา, 6(2),247-253.
นงพงา ลิ้มสุวรรณ. พัฒนาการทางจิตใจ. สืบค้นเมื่อ 15 สิงหาคม 2567, จาก https://www.rama.mahidol.ac.th/ramamental/generalknowledge/child/06242014-1920
พระวีระ พงษ์วิสุทฺโธ (โคษา) และพระมหาดาวสยาม วชิรปญฺโญ. (2565). พฤติกรรมการเรียนรู้ของมนุษย์
ตามหลัก ไตรสิกขา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 269-278.
พุทธิพงษ์ สงวนนาม และกาญจน์ เรืองมนตรี. (2566). ระบบการพัฒนาครูเพื่อเสริมสร้างคุณธรรมจริยธรรมนักเรียน มัธยมศึกษาสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. Journal of Roi Kaensarn Academi, 8(4), 425-445.
วิทยา ทองดี และสุรพล พรมกุล. (2561). การพัฒนารูปแบบการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เชิงพุทธกลุ่มสาระ
การเรียนรู้ สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรม (รายงานการวิจัย). สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศุภกาญจน์ วิชานาติ และคณะ. (2565). การบูรณาการการจัดการเรียนรู้วิชาพระพุทธศาสนา. วารสารปณิธาน, 17(2), 233-256.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2561). การพัฒนาทักษะการคิดเพื่อการเรียนรู้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.