การพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้การสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์บนพื้นฐานการใช้แผนภาพร่วมกับเทคนิคการเสริมต่อการเรียนรู้
DOI:
https://doi.org/10.14456/jescu.2026.8คำสำคัญ:
ความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์, เทคนิคการเสริมต่อการเรียนรู้, การเรียนรู้โดยใช้แผนภาพบทคัดย่อ
การจัดการเรียนรู้ที่ผ่านมาแม้สามารถพัฒนาองค์ประกอบข้อกล่าวอ้างและหลักฐานของความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ได้ดี แต่การให้เหตุผลยังไม่ชัดเจน การวิจัยแบบผสานวิธีแบบคู่ขนานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ระหว่างการเรียนรู้ด้วยรูปแบบการจัดการเรียนรู้การสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์บนพื้นฐานการใช้แผนภาพร่วมกับเทคนิคการเสริมต่อการเรียนรู้ และ 2) ศึกษาระดับความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนหลังการเรียนรู้ กลุ่มเป้าหมาย คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ของโรงเรียนแห่งหนึ่ง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากาญจนบุรี จำนวน 32 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลวิจัย ประกอบด้วย 1) ใบกิจกรรมกลุ่มและรายบุคคล 2) แบบวัดความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ และ 3) แบบสัมภาษณ์การสะท้อนคิดและการเรียนรู้ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความถี่ ร้อยละ และข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัย พบว่า 1) ความสามารถฯ ของนักเรียนมีแนวโน้มดีขึ้นระหว่างเรียนรู้ทั้งในภาพรวมและรายองค์ประกอบ มีนักเรียน 1 กลุ่มที่สามารถถอดการเสริมต่อการเรียนรู้ได้ตั้งแต่การเรียนครั้งที่ 4 และเมื่อครบทั้ง 7 ครั้ง มีนักเรียน 3 กลุ่มที่สามารถถอดการเสริมต่อการเรียนรู้ได้ และ 2) ความสามารถฯ หลังเรียนในภาพรวมของนักเรียนหลังเรียนอยู่ในระดับปานกลาง โดยองค์ประกอบข้อกล่าวอ้างมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุดอยู่ในระดับปานกลาง รองลงมาคือหลักฐาน และการให้เหตุผลอยู่ในระดับควรปรับปรุง นักเรียนมีแนวทางการได้มาของคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์แตกต่างกันตามระดับความสามารถ และแม้เทคนิคการเสริมต่อการเรียนรู้สามารถช่วยให้นักเรียนเขียนเหตุผลได้ดีขึ้นแต่ยังไม่เพียงพอในการส่งเสริมการเชื่อมโยงหลักฐานกับข้อกล่าวอ้างอย่างสมบูรณ์ จึงควรพัฒนาเทคนิคการเสริมต่อการเรียนรู้ที่มีความเฉพาะเจาะจงและสอดคล้องกับความแตกต่างของนักเรียนโดยเฉพาะการใช้หลักฐานและการให้เหตุผล
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
จิรภัทร ศรีระอุดม และ กัญญารัตน์ โคจร. (2566). การจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้รูปแบบ EIMA ที่ส่งเสริมความสามารถในการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์และการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม, 17(1), 44-54. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/rmuj/article/view/264321/177661
วันวิสาข์ รักงาม และ ศศิเทพ ปิติพรเทพิน. (2562). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่อง ของไหล สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 โดยการจัดการเรียนรู้แบบใช้บริบทเป็นฐาน. วารสารศึกษาศาสตร์ปริทัศน์, 34(2), 52-65. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/eduku/article/view/172624/167147
สิริพงศ์ แพทย์วงษ์, เอกภูมิ จันทรขันตี, และ สุรศักดิ์ เชียงกา. (2563). ผลการจัดการเรียนรู้โดยใช้บริบทเป็นฐานร่วมกับเทคนิคการสอนแบบ PRO ต่อความสามารถในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เรื่อง เสียง. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 21 (น. 539-550). บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น. https://app.gs.kku.ac.th/images/img/support/grc2020/pdfabstracts//HMO7.pdf
สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กระทรวงศึกษาธิการ. (2560). คู่มือการใช้หลักสูตรรายวิชาพื้นฐานวิทยาศาสตร์ กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 ระดับมัทธยมศึกษาตอนต้น. https://scimath.org/e-books/8923/flippingbook/index.html#1
สุชาดา ศรีศกุน. (2565). การพัฒนาการสร้างคําอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในบทเรียนเรื่องการเคลื่อนที่แบบต่าง ๆ โดยการจัดการเรียนรู้ที่ใช้บริบทเป็นฐาน. วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้, 13(1), 29-41. https://doi.org/10.14456/jstel.2022.3
ภาษาอังกฤษ
Ariely, M., Nazaretsky, T., & Alexandron, G. (2024). Causal-mechanical explanations in biology: Applying automated assessment for personalized learning in the science classroom. Journal of Research in Science Teaching, 61(8), 1858–1889. https://doi.org/10.1002/tea.21929
Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2017). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). SAGE. https://collegepublishing.sagepub.com/products/designing-and-conducting-mixed-methods-research-3-241842#:~:text=Examples%20from%20diverse%20fields%2C%20such%20as%20sociology%2C,to%20write%20up%20and%20report%20the%20results.
Driver, R., Newton, P., & Osborne, J. (2000). Establishing the norms of scientific argumentation in classrooms. Science Education, 84(3), 287-312. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-237X(200005)84:3<287::AID-SCE1>3.0.CO;2-A
Krippendorff, K. (2019). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). SAGE. https://doi.org/10.4135/9781071878781
McNeill, K., & Krajcik, J. (2007). Scientific explanations: Characterizing and evaluating the effects of teachers’ instructional practices on student learning. Journal of Research in Science Teaching, 45(1), 53-78. https://doi.org/10.1002/tea.20201
McNeill, K. L., Krajcik, J., (2007). Inquiry and scientific explanations: Helping students use evidence and reasoning. In J. Luft, R. L. Bell, & J. Gess-Newsome (Eds.), Science as Inquiry in the Secondary Setting (pp. 121-134). National Science Teaching Association (NSTA). https://www.researchgate.net/publication/268337844_Inquiry_and_Scientific_Explanations_Helping_Students_Use_Evidence_and_Reasoning#fullTextFileContent
Ministry of Education, Singapore. (2013). Science syllabus lower and upper secondary normal (technical) course. https://libris.nie.edu.sg/sites/default/files/science-lower-upper-secondary-2014.pdf
Moore, B. A., & Wright, J. (2023). Constructing written scientific explanations: A conceptual analysis supporting diverse and exceptional middle- and high-school students in developing science disciplinary literacy. Frontiers in Education, 8, Article 8:1305464. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1305464
NGSS Lead States. (2013). Next generation science standards: For states, by states. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/18290
OECD. (2024). PISA 2022 results (volume III): Creative minds, creative schools. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/765ee8c2-en
Tang, K.-S. (2016). Constructing scientific explanations through premise–reasoning–outcome (PRO): An exploratory study to scaffold students in structuring written explanations. International Journal of Science Education, 38(9), 1415-1440. https://doi.org/10.1080/09500693.2016.1192309
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: Development of higher psychological processes. Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvjf9vz4
Wannathai, P., & Pruekpramool, C. (2024). Diagram-based scientific explanation: A pilot study on learning model development for the biological science classroom. International Journal of Innovation in Science and Mathematics Education, 32(6), 66–82. https://doi.org/10.30722/32.06.006
Weinlader, N. K., Kuo, E., Rottman, B. M., & Nokes-Malach, T. J. (2019). A new approach for uncovering student resources with multiple-choice questions. In Y. Cao, S. Wolf, & M. Bennett (Eds.), Physics outside of the classroom: Teaching, learning, and cultural engagement in informal Physics environments from Physics Education Research Conference 2019 (PERC 2019) (pp. 621–626). American Association of Physics Teachers. https://doi.org/10.1119/perc.2019.pr.Weinlader
Wood, D., Bruner, J. S., & Ross, G. (1976). The role of tutoring in problem solving. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 17(2), 89–100. https://doi.org/10.1111/j.1469-7610.1976.tb00381.x
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
