ผลของกระบวนการจิตตปัญญาศึกษาต่อการสร้างการตระหนักรู้ในตนเองของผู้สูงอายุ: กรณีศึกษา ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษากระบวนการจิตตปัญญาศึกษาที่ส่งผลต่อการสร้างการตระหนักรู้ในตนเองของผู้สูงอายุ ผู้เข้าร่วมการวิจัย คือ ผู้สูงอายุของศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุแห่งหนึ่งในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 10 คน เก็บข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสัมภาษณ์เชิงลึก ใช้การวิเคราะห์ข้อมูลแบบแก่นสาระ ผลการวิจัย พบว่า กระบวนการจิตตปัญญาศึกษาที่พัฒนาขึ้นโดยมีฐานการบ่มเพาะสติ การสังเกตร่างกาย อารมณ์ ความคิด และการฟังอย่างลึกซึ้ง ประกอบด้วย กิจกรรมการทำงานศิลปะและการเชื่อมโยงกับธรรมชาติ ทั้งหมด 8 ครั้ง ส่งผลให้ผู้สูงอายุเกิดการตระหนักรู้ในตนเอง ใน 4 ประเด็นหลัก คือ 1) ความเข้าใจตนเอง ได้แก่ การสังเกตและตระหนักรู้ในตนเอง ยอมรับและเห็นคุณค่าภายในตน 2) การเปิดใจกว้างและยอมรับความแตกต่าง ได้แก่ การรับฟังอย่างไม่ตัดสิน ยอมรับความแตกต่าง และขยายทัศนะในการดำเนินชีวิต 3) ความงอกงามภายในจิตใจ ได้แก่ การเกิดความรู้สึกปลอดภัย ความสงบมั่นคง เกิดพลังใจ และสัมพันธภาพ และ 4) ความเข้าใจและยอมรับความจริงของชีวิต ได้แก่ ความเข้าใจความสัมพันธ์เชื่อมโยงและยอมรับความเปลี่ยนแปลงของชีวิต การประยุกต์ความเข้าใจในการดำเนินชีวิต ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นว่า กระบวนการจิตตปัญญาศึกษามีศักยภาพต่อการเสริมสร้างการตระหนักรู้ในตนเองของผู้สูงอายุ อันนำไปสู่การบ่มเพาะสติและปัญญาอย่างเป็นองค์รวม ส่งผลให้เกิดการพัฒนาคุณภาพชีวิตในทุกมิติ