การสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย เรื่อง ระบบหมุนเวียนเลือด
DOI:
https://doi.org/10.14456/jescu.2025.25คำสำคัญ:
การสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์, ชีววิทยา, นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย, ระบบหมุนเวียนเลือดบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงสำรวจมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) สำรวจความสามารถในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่อง ระบบหมุนเวียนเลือด และ 2) เปรียบเทียบรูปแบบการเขียนคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนที่มีระดับความสามารถแตกต่างกัน ตัวอย่าง คือ นักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย แผนวิทย์-คณิต จากโรงเรียนหญิงล้วนแห่งหนึ่งในกรุงเทพมหานคร จำนวน 67 คน ที่เรียนเรื่องระบบหมุนเวียนเลือดมาแล้ว โดยการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบวัดการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ มีค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.82 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพื้นฐาน จำแนกระดับความสามารถเป็น 3 ระดับ วิเคราะห์รูปแบบการเขียนด้วยวิธีอุปนัย ผลการวิจัย พบว่า 1) นักเรียนส่วนใหญ่มีความสามารถในระดับพอใช้ และ 2) รูปแบบการเขียนคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับควรปรับปรุงพบ 3 รูปแบบ ซึ่งขาดองค์ประกอบสำคัญทั้งหลักฐานและการให้เหตุผล ระดับพอใช้พบ 8 รูปแบบ มีการสร้างข้อกล่าวอ้างจากแนวคิดทางวิทยาศาสตร์แต่มีข้อจำกัดในการเลือกหลักฐานที่ถูกต้องและเพียงพอและการให้เหตุผลที่เชื่อมโยงกับแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ที่สมบูรณ์ ระดับดีพบ 4 รูปแบบ ระบุข้อกล่าวอ้างและเลือกใช้หลักฐานได้ แต่ขาดหลักฐานที่เพียงพอและเชื่อมโยงกับแนวคิดทางวิทยาศาสตร์ ดังนั้นผู้สอนควรคำนึงถึงข้อจำกัดเฉพาะของนักเรียนแต่ละกลุ่มทั้งด้านความเข้าใจในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์และด้านเนื้อหาเพื่อส่งเสริมการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ได้อย่างตรงจุดและมีประสิทธิภาพ
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ฉลองวุฒิ จันทร์หอม และ สมเกียรติ พรพิสุทธิมาศ. (2563). การสํารวจความสามารถในการสร้างคําอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่อง ระบบย่อยอาหารของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 21, 21(HMO17), 644–654. https://app.gs.kku.ac.th/images/img/support/grc2020/pdfabstracts//HMO17.pdf
ณัฐวดี ปฐมมีโชค, จีระวรรณ เกษสิงห์, และ เมษยะมาศ คงเสมา. (2563). การสำรวจการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ในสถานการณ์ปัญหาด้านสุขภาพ. ใน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (บ.ก.), เรื่องเต็มการประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 58: สาขาศึกษาศาสตร์, สาขาเศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ, สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 58 (น. 58–66). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/index.php/bkn/search_detail/result/408786
รัชกร เวชวรนันท์, เอกรัตน์ ทานาค, ชาตรี ฝ่ายคำตา, และ สุรเดช ศรีทา. (2562). การพัฒนาทักษะการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ผ่านการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้โดยใช้เกมเป็นฐานของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 20, 20(HMO26), 1664–1674. https://app.gs.kku.ac.th/gs/th/publicationfile/item/20th-ngrc-2019/HMO26/HMO26.pdf?fbclid=
ศศิมน ศรีกุลวงค์ และ ลฎาภา ลดาชาติ. (2564). การใช้แบบจำลองและการสร้างคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์ของ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2. ศึกษาศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 5(1), 12–27. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/cmujedu/article/view/241919
ศิรัญญา หิริโอ, ศศิเทพ ปิติพรเทพิน, ปราโมทย์ ชำนาญปืน, และ ภาธร พงศ์ไพจิตร. (2563). การพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในหน่วยการเรียนรู้เรื่อง การหมุนเวียนสารในร่างกาย ด้วยการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะผ่านอุปกรณ์ไร้สายเคลื่อนที่. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้งที่ 21, 21(HMO05), 518–528. https://app.gs.kku.ac.th/gs/th/publicationfile/item/21th-ngrc-2020/HMO5/HMO5.pdf
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2560). ตัวชี้วัดและสาระการเรียนรู้แกนกลาง กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กระทรวงศึกษาธิการ. http://academic.obec.go.th/images/document/1580786506_d_1.pdf
สุทธิดา แหวนหล่อ. (2565). การพัฒนาความสามารถในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาชีววิทยา ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้กรณีทางชีวสังคมเป็นฐาน [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยมหาสารคาม]. MSU. https://khoon.msu.ac.th/_dir/fulltext/2023/01/Sutthida_Wanloh65.pdf
อทิยา ลิขิตจรรยารักษ์, ดวงเดือน สุวรรณจินดา, และ จุฬารัตน์ ธรรมประทีป. (2566). ผลการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ 5 ขั้น ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน และความสามารถในการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่อง เซลล์ ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนจะนะชนูปถัมภ์ จังหวัดสงขลา. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, 23(1), 89–101. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/eduthu/article/view/263034/176021
อรณิชา หงษ์เกิด, ศศิเทพ ปิติพรเทพิน, และ ปราโมทย์ ชำนาญปืน. (2561). การพัฒนาการสร้างคำอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ในหน่วยการเรียนรู้เรื่อง ระบบต่อมไร้ท่อ โดยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ประเด็นทางสังคมที่เกี่ยวเนื่องกับวิทยาศาสตร์เป็นฐาน. ใน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ (บ.ก.), เรื่องเต็มการประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 56: สาขาศึกษาศาสตร์, สาขาเศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ, สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. การประชุมทางวิชาการของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ครั้งที่ 56 (น. 1-10). สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. https://kukr.lib.ku.ac.th/kukr_es/kukr/search_detail/result/382375
ภาษาอังกฤษ
McNeill, K. L., & Krajcik, J. (2006, April). Supporting students’ construction of scientific explanation through generic versus context-specific written scaffolds [Paper presentation]. The annual meeting of the American Educational Research Association, San Francisco, USA.
McNeill, K. L., & Krajcik, J. (2008). Scientific explanations: Characterizing and evaluating the effects of teachers' instructional practices on student learning. Journal of Research in Science Teaching, 45(1), 53–78. https://doi.org/10.1002/tea.20201
McNeill, K. L., Lizotte, D. J., Krajcik, J., & Marx, R. W. (2006). Supporting students' construction of scientific explanations by fading scaffolds in instructional materials. Journal of the Learning Sciences, 15(2), 153–191. https://doi.org/10.1207/s15327809jls1502_1
Moore, B. A., & Wright, J. (2023). Constructing written scientific explanations: A conceptual analysis supporting diverse and exceptional middle- and high-school students in developing science disciplinary literacy. Frontiers in Education, 8, 1–13. https://doi.org/10.3389/feduc.2023.1305464
National Research Council. (2012). A framework for K–12 science education: Practices, crosscutting concepts, and core ideas. National Academies. https://doi.org/10.17226/13165
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2023). PISA 2022 results (volume I): The state of learning and equity in education. https://doi.org/10.1787/53f23881-en
Ruiz-Primo, M. A., Li, M., Tsai, S.-P., & Schneider, J. (2010). Testing one premise of scientific inquiry in science classrooms: Examining students' scientific explanations and student learning. Journal of Research in Science Teaching, 47(5), 583–608. https://doi.org/10.1002/tea.20356
Zhao, C., Zhang, S., Cui, H., Hu, W., & Dai, G. (2021). Middle school students' alternative conceptions about the human blood circulatory system using four-tier multiple-choice tests. Journal of Biological Education, 57(1), 51–67. https://doi.org/10.1080/00219266.2021.1877777
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
