การศึกษาเพลงละครร้องกลุ่มคณะละครร้องปรีดาลัยจากแผ่นเสียงโบราณ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาลำดับความเป็นมาการบันทึกแผ่นเสียงกลุ่มคณะละครร้องปรีดาลัย 2) ศึกษาประเภทเพลงละครร้องกลุ่มคณะละครร้องปรีดาลัยจากแผ่นเสียงโบราณ 3) ศึกษาองค์ประกอบเพลงละครร้องกลุ่มคณะละครร้องปรีดาลัยจากแผ่นเสียงโบราณ ใช้กระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบด้วย การศึกษาเชิงประวัติศาสตร์ การศึกษาทางดนตรีวิทยา การศึกษาแผ่นเสียง ผลการวิจัยพบว่า “ละครแบบปรีดาลัย” เกิดขึ้นสมัยปลายรัชกาลที่ 5 และเลิกเล่นในสมัยรัชกาลที่ 7 ต่อมาลูกศิษย์ที่เป็นนักแสดงได้ออกมาตั้งคณะละครร้องโดยยังคงแสดงแบบละครปรีดาลัย เรียกศิษย์กลุ่มนี้ว่า “กลุ่มคณะละครร้องปรีดาลัย” มี 11 คณะ พบเพียง 4 คณะ ที่บันทึกแผ่นเสียง ได้แก่ คณะนาครบันเทิง คณะเทพบันเทิง คณะปราโมทย์นครและคณะปรีดาลัยที่ฟื้นฟูขึ้นใหม่ การบันทึกแผ่นเสียงเพลงละครร้องเริ่มต้นปลายรัชกาลที่ 6 พบภาพหน้าแผ่นเสียง 5 ตราสินค้า คือ พาร์โลโฟน โอเดียน ฮีสมาสเตอร์ส์วอยส์ โพลีโฟนและตราบัว เพลงที่บันทึกแบ่งออกเป็นสองประเภท (1) เพลงไทยเดิมประเภทเพลงเกร็ดสองชั้น (2) เพลงละครร้องที่ประพันธ์ขึ้นใหม่ สำหรับองค์ประกอบของเพลงละครร้อง พบว่า รูปแบบและวิธีการขับร้องเน้นเรื่องราวบทละครเป็นสำคัญ มีการออกคำร้องชัดเจน มีลูกคู่ร้องเอื้อนแทรกในทำนองร้อง ส่วนบทละครที่ใช้ในการขับร้อง บางเรื่องยังคงใช้ตามบทละครอย่างเก่า บางเรื่องถูกปรับปรุงดัดแปลงและตัดทอนให้มีความเหมาะสมกับการบันทึกแผ่นเสียง วงดนตรีที่ใช้ ได้แก่ วงปี่พาทย์ไม้แข็ง วงปี่พาทย์ไม้นวม วงเครื่องสายผสมขิม ออแกน บางครั้งใช้ซออู้สีคลอไปกับ     ขับร้อง การตั้งชื่อเพลงมีความเป็นอิสระปรับเปลี่ยนไปตามบทละครหรือผู้ประพันธ์