การส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเพาะเลี้ยงตั๊กแตนเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนบ้านเขวาใหญ่ จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่ออนุรักษ์และรวบรวมองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเพาะเลี้ยงตั๊กแตน 2. เพื่อพัฒนาศักยภาพชุมชนด้านมาตรฐานการเพาะเลี้ยงตั๊กแตน 3. เพื่อส่งเสริมการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ และ 4. เพื่อพัฒนาช่องทางการตลาดและยกระดับรายได้ครัวเรือน เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมินผลการจัดกิจกรรม โดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ ประชาชนในชุมชนบ้านเขวาใหญ่ ตำบลเขวาใหญ่ อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม จำนวน 70 คน โดยวิธีการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสอบถามมาวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์ มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนมีองค์ความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านการเพาะเลี้ยงตั๊กแตนที่สำคัญ 5 ด้าน ได้แก่ การคัดเลือกพันธุ์ การสร้างคอกเลี้ยง การจัดการอาหาร การควบคุมวงจรชีวิต และการดูแลสุขอนามัย 2) ศักยภาพชุมชนด้านมาตรฐานการเพาะเลี้ยงตักแตนของผู้เข้าร่วมโครงการก่อนและหลังการอบรม พบว่า โดยรวมผู้เข้าอบรมมีระดับความรู้และทักษะเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยก่อนเข้าอบรมมีค่าเฉลี่ยระดับปานกลาง (x̅= 2.75, S.D.=0.02) หลังการอบรมโดยรวมมีค่าเฉลี่ยระดับมาก (x̅= 4.29, S.D.= 0.61) 3) ชุมชนสามารถพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปได้ 2 รูปแบบ ได้แก่ ตั๊กแตนทอดปรุงรส และตั๊กแตนอบแห้งบรรจุซองสุญญากาศ พร้อมทั้งพัฒนาบรรจุภัณฑ์และฉลากผลิตภัณฑ์ และ 4) ชุมชนมีรายได้เฉลี่ยเพิ่มขึ้นร้อยละ 11 และมีจำนวนผลิตภัณฑ์และช่องทางการตลาดเพิ่มขึ้น โดยมีการจำหน่ายผ่านทั้งในชุมชนและช่องทางออนไลน์