การพัฒนารูปแบบการสอนแบบเน้นประสบการณ์ เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาภาษาไทย เรื่องการอ่านพินิจสาร

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อพัฒนารูปแบบการสอนแบบเน้นประสบการณ์เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาภาษาไทย เรื่องการอ่านพินิจสาร และ 2. เพื่อศึกษาผลการใช้รูปแบบการสอนดังกล่าว ซึ่งประกอบด้วยการเปรียบเทียบทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณก่อนและหลังเรียน และการศึกษาความพึงพอใจของนักเรียน เป็นการวิจัยและพัฒนา (R&D) ดำเนินการ 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวิเคราะห์ข้อมูลพื้นฐาน (R₁) การออกแบบและพัฒนา (D₁) การนำไปใช้ (R₂) และการประเมินผล (D₂) กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4/1 โรงเรียนกุดเสลาวิทยาคม ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 31 คน ได้มาจากการสุ่มแบบกลุ่ม เครื่องมือวิจัย ได้แก่ รูปแบบการสอน แผนการจัดการเรียนรู้ 13 แผน แบบทดสอบวัดการคิดอย่างมีวิจารณญาณ 40 ข้อ และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลโดยทดสอบการแจกแจงปกติด้วย Shapiro-Wilk test ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน t-test แบบ Dependent พร้อมค่าช่วงความเชื่อมั่น 95% และ Cohen's dz ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการสอนประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นให้ความรู้และสร้างความตระหนัก (KA) ขั้นสร้างเสริมความรู้ (E) ขั้นสร้างผลงาน (C) ขั้นนำเสนอและประยุกต์ใช้ (PA) และขั้นประเมินผลและสะท้อนกลับ (AR) มีค่าประสิทธิภาพ E₁/E₂ เท่ากับ 84.26/83.63 สูงกว่าเกณฑ์ 80/80 และ 2) ทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = 35.62, p < .001, 95% CI [16.90, 18.96]) มีค่าขนาดอิทธิพล (Cohen's dz = M_diff / SD_diff; Lakens, 2013) เท่ากับ 6.40 ซึ่งอยู่ในระดับสูงมาก และค่าดัชนีประสิทธิผล (Effectiveness Index: EI) เท่ากับ 0.74 แสดงว่าผู้เรียนมีความก้าวหน้าในการเรียนรู้ร้อยละ 74 และความพึงพอใจของนักเรียนอยู่ในระดับมาก (x̅ = 4.41, S.D. = 0.61)