ดนตรีประกอบพิธีกรรมขึ้นถ้ำรำโทน ตำบลบ้านเจียง อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ของพิธีกรรมขึ้นถ้ำรำโทน ตำบลบ้านเจียง อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ และ 2. เพื่อศึกษาองค์ประกอบทางดนตรีประกอบพิธีกรรมขึ้นถ้ำรำโทน ตำบลบ้านเจียง อำเภอภักดีชุมพล จังหวัดชัยภูมิ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ที่มีโครงสร้าง แบบสังเกต และแบบไม่มีส่วนร่วม โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 18 คน คือ กลุ่มผู้รู้ กลุ่มผู้ปฏิบัติ และกลุ่มบุคคลทั่วไป ซึ่งทั้งหมดมาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยและเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) อัตลักษณ์ของพิธีกรรมขึ้นถ้ำรำโทนเชื่อมโยงไปถึงประวัติศาสตร์การขุดทองในจังหวัดชัยภูมิ มีความเชื่อเรื่องการบนบานศาลกล่าว ปัจจุบันจัดขึ้นในวันที่ 12 เมษายนของทุกปี เพื่อแห่ขบวนขึ้นไปสรงน้ำพระพุทธรูปและรำถวายสิ่งศักดิ์สิทธิ์ มีความสำคัญในการเป็นกุศโลบายในการสร้างความสามัคคีและขวัญกำลังใจให้แก่ชุมชน การสืบทอดพิธีกรรมเป็นลักษณะมุขปาฐะที่อาศัยการจดจำและเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติจริงเป็นหลัก และ 2) ด้านองค์ประกอบทางดนตรีประกอบพิธีกรรมขึ้นถ้ำรำโทน มี “โทน” เป็นเครื่องดนตรีหลักบรรเลงร่วมกับเครื่องประกอบจังหวะอื่น ๆ ได้แก่ ฆ้อง ฉิ่ง ฉาบ ลูกซัด และแทมบูริน โดยจะอาศัยเสียงร้องในการดำเนินทำนองหลัก ทำให้ไม่มีระดับเสียงที่ตายตัว ในปัจจุบันยังเหลือบทเพลงร้องดั้งเดิมอยู่ 3 เพลง ใช้เป็นเพลงโหมโรงในการแสดงรำโทนถวายสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ได้แก่ เพลงจดหมาย เพลงซึกซัก และเพลงรักกันชอบกัน มีโครงสร้างแบบตอนเดียว เน้นการซ้ำทำนองเดิมตลอดทั้งเพลง