การสร้างสรรค์การแสดง ชุดพันธนานุสติ

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างสรรค์นาฏยนิพนธ์ ชุดพันธนานุสติ จากการศึกษาปริศนาธรรมในพิธีกรรมการมัดตราสัง เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพและเชิงสร้างสรรค์ มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 15 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์และเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า การแสดงชุดพันธนานุสติ ได้รับแรงบันดาลใจมากจากบทสวดในพิธีกรรมการมัดตราสัง ที่แฝงไปด้วยนัยสำคัญทางพุทธปรัชญาที่มุ่งเน้นสอนให้ผู้ที่มีชีวิตอยูได้ตระหนักรู้ถึงความไม่เที่ยงของชีวิต โดยบทสวดนี้จะกล่าวในขณะที่สายสิญจน์มัดไปตามร่างของผู้วายชนม์เมื่อมัดที่คอกล่าวว่า ปุตโต คีเว หมายถึง ลูกคือบ่าวผูกคอ มัดที่มือจะกล่าวว่าภริยาหัตเถ หมายถึงภรรยา สามีคือ บ่วงผูกมือ และเมื่อมัดมาถึงข้อเท้าจะกล่าวว่าธนังปาเท หมายถึงทรัพย์สมบัติคือบ่วงผูกเท้า นำเสนอผ่านกระบวนการสร้างสรรค์ทางด้านนาฏศิลป์ให้เห็นเป็นรูปธรรม การสร้างสรรค์ผลงานการแสดงมีองค์ประกอบ คือ กระบวนท่ารำที่ผู้สร้างสรรค์ออกแบบใหม่ ใช้นักแสดงทั้งหมด 27 คน การแสดงแบ่งออกเป็น 3 ช่วง ได้แก่ ช่วงที่ 1 กล่าวถึงความตายเป็นสัจธรรมที่ไม่มีใครหลีกเลี่ยงได้ ช่วงที่ 2กล่าวถึงการมัดตราสังที่มีกุศโลบายหรือปริศนาธรรมที่สื่อถึงการปลดเปลื้องและตัดบ่วงแห่งพันธนาการทั้งหลายให้หมดห่วง ช่วงที่ 3 กล่าวถึงการส่งทางดวงวิญญาณให้หลดพ้นจากวัฏสงสารละบ่วงเวรกรรมให้ไปสู่สุคติ แต่งกายด้วยชุดที่ผู้สร้างสรรค์ออกแบบใหม่ แต่งหน้าสวยงามแบบระบำ รำ ฟ้อนทั่วไป อุปกรณ์ประกอบการแสดง ได้แก่ ธงรูปพระพุทธเจ้าปางลีลา ธงรูปเทวดา ธงรูปนางฟ้า ธงรูปการเกิด ธงรูปการแก่ ธงรูปการเจ็บ ธงรูปความตาย ใช้ทำนองเพลงลายดนตรีอีสานผสมกับดนตรีสากล