การวิเคราะห์ตัวละครและเหตุการณ์: กรณีศึกษาการสร้างนาฏกรรมเพื่อการเรียนรู้ เรื่องตำนานเดิมบางนางบวช

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาและวิเคราะห์เหตุการณ์ ตัวละคร และข้อคิดที่ปรากฏในตำนานเดิมบางนางบวช และ 2. เพื่อสังเคราะห์องค์ความรู้จากการวิเคราะห์เหตุการณ์ ตัวละคร และข้อคิดที่ปรากฏในตำนานเดิมบางนางบวชสู่การออกแบบนาฏกรรมเพื่อการเรียนรู้ เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ ซึ่งเป็นการวิเคราะห์เหตุการณ์ ตัวละคร และข้อคิดในตำนานเดิมบางนางบวช เพื่อเป็นกรณีศึกษาการสร้างนาฏกรรมเพื่อการเรียนรู้ เรื่องตำนานเดิมบางนางบวช มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 3 คน คือ ผู้ที่มีความรู้เกี่ยวกับตำนานเดิมบางนางบวช ซึ่งใช้วิธีการเลือกกลุ่มแบบเจาะจงทั้งหมด แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากการศึกษาเอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์ มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) เหตุการณ์ ตัวละคร และข้อคิดที่ปรากฏในตำนานเดิมบางนางบวช 1.1) ด้านโครงเรื่องทำหน้าที่อธิบายที่มาของภูมินามและลักษณะทางภูมิศาสตร์ของท้องถิ่น ผ่านกระบวนการเปลี่ยนผ่านจากความขัดแย้งทางสังคมสู่การสละอัตลักษณ์ทางกายเพื่อแสวงหาสันติภาพทางจิตวิญญาณ 1.2) ด้านตัวละคร ถูกสร้างในลักษณะคู่ตรงข้ามเชิงสัญลักษณ์ ระหว่างผู้มุ่งสู่การหลุดพ้นกับตัวแทนของสัญชาตญาณดิบ โดยใช้รูปลักษณ์และความงามเป็นตัวแปรสำคัญในการกระตุ้นความขัดแย้งและการตระหนักรู้อันนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงสถานะของตัวละคร 1.3) ด้านข้อคิด ทำหน้าที่เป็นกลไกควบคุมทางสังคมและกุศโลบายเชิงจริยธรรม เน้นย้ำเรื่องของการไม่เคารพสิทธิในร่างกายผู้อื่น โดยสิ่งที่ทำให้เกิดโทษคือการขาดสติและการขาดความยับยั้งชั่งใจ และ 2) โครงสร้างเชิงสร้างสรรค์สำหรับการออกแบบนาฏกรรม โดยแบ่งออกเป็น 3 มิติหลัก ได้แก่ (1) ด้านบทการแสดง การตีความเหตุการณ์สำคัญให้เป็นฉากที่มีสัญลักษณ์เชิงนามธรรม เช่น การใช้ผ้าใยบัวสื่อถึงความบริสุทธิ์ (2) ด้านตัวละครและนาฏยภาษา การออกแบบท่ารำที่สะท้อนอารมณ์ความรู้สึกภายใน โดยใช้การเคลื่อนไหวที่แตกต่างกันระหว่างความสงบนิ่งของฝ่ายธรรมและความเกรี้ยวกราดของฝ่ายกิเลส และ (3) ด้านการสื่อสารเพื่อการเรียนรู้ การสอดแทรกข้อคิด เรื่องผลกระทบจากกิเลสและการตัดสินใจที่เด็ดเดี่ยวผ่านรูปแบบนาฏกรรมร่วมสมัย เพื่อให้ผู้ชมเกิดการตระหนักรู้ถึงคุณค่าของธรรมะและการหลุดพ้นจากพันธนาการทางโลก