มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการปล่อยน้ำเสีย: ศึกษาปัญหาการเก็บข้อมูลและรายงานการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดทฤษฎี และวัตถุประสงค์ของการควบคุมการปล่อยน้ำเสีย การกำหนดโทษทางปกครอง และโทษทางอาญา 2. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบมาตรการตามกฎหมายลักษณะอื่นที่ใช้ในการควบคุมการปล่อยน้ำเสียของประเทศไทยและต่างประเทศ 3. เพื่อวิเคราะห์ปัญหาของบทบัญญัติในมาตรา 80 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 และ 4. เพื่อเสนอแนะแนวทางและมาตรการทางกฎหมายเพื่อแก้ปัญหาของบทบัญญัติในมาตรา 80 เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากหนังสือ บทความ งานวิจัย เอกสารราชการอื่น ๆ รวมถึงสื่ออิเล็กทรอนิกส์จากในประเทศและต่างประเทศ แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดในการพัฒนาที่ยั่งยืนเป็นแนวคิดพื้นฐานในการควบคุมการปล่อยน้ำเสีย โดยรัฐจะต้องยึดหลักการระวังไว้ก่อน หลักผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชนด้วยการให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม การกำหนดโทษทางปกครองมีวัตถุประสงค์เพื่อลงโทษผู้ฝ่าฝืนกฎหมาย หรือคำสั่งทางปกครองเพื่อประโยชน์แห่งการจัดทำบริการสาธารณะ ขณะที่โทษทางอาญามีวัตถุประสงค์เพื่อลงโทษการกระทำที่เป็นอันตรายต่อความสงบเรียบร้อยของสังคม 2) เมื่อเปรียบเทียบบทบัญญัติในมาตรา 80 กับพระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และกฎหมายสิ่งแวดล้อมของประเทศสหรัฐอเมริกา และเครือรัฐออสเตรเลียแล้ว พบว่า พระราชบัญญัติโรงงาน พ.ศ. 2535 และกฎหมายของทั้งสองประเทศมีระบบการอนุญาตให้ปล่อยน้ำเสียโดยมีการกำหนดหน้าที่ให้เจ้าของแหล่งกำเนิดมลพิษต้องเก็บข้อมูล และรายงานการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย รวมถึงต้องเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวให้ประชาชนทราบ โดยบทลงโทษส่วนใหญ่จะมีโทษปรับสถานเดียว นอกจากนั้น เครือรัฐออสเตรเลียยังมีการกำหนดมาตรการทางเลือกที่หลากหลายก่อนดำเนินคดีด้วย 3) สาเหตุหลักของปัญหาการบังคับใช้บทบัญญัติในมาตรา 80 ว่าด้วยการเก็บข้อมูล และรายงานการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสียเกิดจากความไม่รู้ของเจ้าของแหล่งกำเนิดมลพิษ และมีบทลงโทษรุนแรงไม่ได้สัดส่วนกับลักษณะความผิด และ 4) ข้อเสนอแนวทางในการแก้ไขพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2535 ที่สำคัญ ได้แก่ (1) เพิ่มบทบัญญัติให้การปล่อยน้ำเสียออกสู่แหล่งน้ำสาธารณะต้องได้รับอนุญาต และกำหนดหน้าที่ให้เจ้าของแหล่งกำเนิดมลพิษต้องเก็บข้อมูลและรายงานการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย (2) เพิ่มบทบัญญัติให้มีการเผยแพร่ข้อมูลการทำงานของระบบบำบัดน้ำเสีย และ (3) แก้ไขบทลงโทษความผิดตามมาตรา 80 เป็นโทษปรับทางพินัย และเพิ่มมาตรการทางเลือกก่อนดำเนินคดีกับผู้กระทำความผิด