กรอบแนวคิดการขับเคลื่อนนวัตกรรมสังคมของเยาวชนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs): กรณีจังหวัดสมุทรสาคร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาลักษณะและรูปแบบของกิจกรรมหรือโครงการนวัตกรรมสังคมของเยาวชนทั้งในและนอกโรงเรียน ในจังหวัดสมุทรสาคร 2. เพื่อวิเคราะห์กระบวนการ ปัจจัยเอื้อ และอุปสรรคของการขับเคลื่อนนวัตกรรมสังคมของเยาวชน ภายใต้บริบทพหุวัฒนธรรมของจังหวัดสมุทรสาคร และ 3. เพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดการขับเคลื่อนนวัตกรรมสังคมของเยาวชนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ที่เหมาะสมกับบริบทจังหวัดสมุทรสาคร เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 25 คน จากโรงเรียนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในจังหวัดสมุทรสาคร ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารและแบบสัมภาษณ์ มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ลักษณะและรูปแบบของกิจกรรมนวัตกรรมสังคมจำแนกตามสภาพแวดล้อมได้เป็น 3 กลุ่มหลัก คือ เน้นนวัตกรรมเชิงระบบและเทคโนโลยีดิจิทัล เน้นนวัตกรรมฐานรากและภูมิปัญญาท้องถิ่น และเน้นนวัตกรรมเชิงปฏิบัติการเพื่อการปรับตัวและพัฒนาทักษะอาชีพ 2) กระบวนการขับเคลื่อนประกอบด้วย 4 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ (1) การระบุปัญหาและทำความเข้าใจบริบท (2) ร่วมสร้างสรรค์และการพัฒนารูปแบบ (3) ทดลองเรียนรู้ในพื้นที่จริง และ (4) ขยายผลสู่ความยั่งยืน ปัจจัยเอื้อ คือ วิสัยทัศน์ของผู้บริหารสถานศึกษา การสนับสนุนจากภาคีเครือข่าย รวมถึงทุนทางสังคม ส่วนอุปสรรค คือ ภาระงานทางวิชาการ ระบบการวัดผล ความไม่ต่อเนื่องของนโยบาย และอคติแฝงทางชาติพันธุ์ และ 3) กรอบแนวคิดที่สังเคราะห์มีลักษณะเป็น “ระบบนิเวศแห่งการพัฒนาเยาวชนที่ยั่งยืนบนฐานพหุวัฒนธรรม” เชื่อมโยงกับการศึกษาที่มีคุณภาพ (SDG 4) การลดความเหลื่อมล้ำ (SDG 10) การพัฒนาเมืองและชุมชนยั่งยืน (SDG 11) และการสร้างสังคมสงบสุขและสถาบันที่เข้มแข็ง (SDG 16) ผ่านกลไกความร่วมมือแบบพหุภาคี