การปรับตัวของเกษตรกรในระบบเกษตรแบบผสมผสาน: กรณีศึกษา บ้านเขาจันทร์ ตำบลพระเพลิง อำเภอเขาฉกรรจ์ จังหวัดสระแก้ว

บทคัดย่อ

งานวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษารูปแบบการปรับตัวของเกษตรกรในการประกอบอาชีพภายใต้ระบบเกษตรแบบผสมผสาน และ 2. เพื่อศึกษาแนวทางการถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการทำเกษตรแบบผสมผสานที่เหมาะสมต่อการพัฒนาชุมชน เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือการวิจัย ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ไม่มีโครงสร้างและแบบสังเกต โดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ ผู้ใหญ่บ้าน 19 หมู่บ้าน และปราชญ์ชุมชนด้านการทำเกษตร, ผู้นำชุมชน, เจ้าหน้าที่หน่วยงานภาครัฐ รวมทั้งสิ้น 30 คน ทั้งหมดมาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยมาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบการปรับตัวของเกษตรกร ภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสภาพแวดล้อมและแรงกดดันจากการขยายตัวของเมือง เกษตรกรในพื้นที่เกษตรแบบผสมผสาน ตำบลพระเพลิง ต้องมีการปรับตัวเพื่อให้สามารถยังทำการเกษตรเพื่อเลี้ยงชีพต่อไปได้ จากการศึกษาพบว่าการเลือกยุทธศาสตร์และวิธีการในการปรับตัวของเกษตรกรมีความแตกต่างกันไปในแต่ละช่วงเวลาและประเภทการเกษตร โดยสามารถแบ่งความแตกต่างของการเลือกใช้ยุทธศาสตร์และวิธีการปรับตัวของเกษตรกรในพื้นที่ อำเภอเขาฉกรรจ์ การปรับตัวของเกษตรกรในสมัยก่อนและสมัยใหม่ที่เป็นระบบเกษตรแบบผสมผสาน และ 2) แนวทางการพัฒนาเกษตรผสมผสาน ประเด็นศึกษาแนวทางที่ดี ในการให้ความคิดเห็น และนำไปสู่การปฏิบัติของชุมชนเกษตรผสมผสานให้มี การพัฒนาเกษตรผสมผสานทางการถ่ายทอดองค์ความรู้เกี่ยวกับการทำเกษตร เป็นแนวทางที่เหมาะสมและส่งเสริมให้เกษตรกรมี แนวทางที่ดีในการปฏิบัติ ต้องอาศัยองค์ความรู้และแหล่งเรียนรู้ที่เป็นข้อมูลเชิงประจักษ์