ปัญหาเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีในคดีพิพาทเกี่ยวกับความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งทางปกครอง

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดี 2. เพื่อศึกษาหลักกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีของประเทศไทย สาธารณรัฐฝรั่งเศส และสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี 3. เพื่อวิเคราะห์ปัญหาเกี่ยวกับเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีในคดีความชอบด้วยกฎหมายของปกครอง และ 4. เพื่อเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีในคดีความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งทางปกครอง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากหนังสือ ตำรา วิทยานิพนธ์ การค้นคว้าอิสระ เอกสารทางวิชาการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคำวินิจฉัยของศาลปกครอง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนเสียหายก่อนฟ้องคดีเป็นหลักการที่มุ่งหมายให้คำสั่งทางปกครองได้รับการทบทวนตรวจสอบภายในฝ่ายปกครองจนเสร็จสิ้นก่อนที่จะมีการฟ้องคดีต่อศาล 2) ระบบกฎหมายไทยเป็นระบบอุทธรณ์แบบบังคับ คือการอุทธรณ์คำสั่งทางปกครองถือเป็นเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดีต่อศาล ส่วนสาธารณรัฐฝรั่งเศสเป็นระบบการอุทธรณ์แบบไม่บังคับและสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนีเป็นระบบการอุทธรณ์แบบบังคับ 3) การอุทธรณ์คำสั่งทางปกครองอาจก่อให้เกิดปัญหาต่อการฟ้องคดีปกครองได้ โดยเฉพาะกรณีที่ฝ่ายปกครองพิจารณาอุทธรณ์ไม่แล้วเสร็จภายในระยะเวลาหรือแล้วเสร็จล่วงพ้นระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด และ 4) สำหรับการฟ้องงคดีความชอบด้วยกฎหมายของคำสั่งทางปกครองเห็นว่าควรพิจารณาเงื่อนไขการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายก่อนฟ้องคดี (1) วัตถุแห่งการฟ้องคดี ควรพิจารณาคำสั่งทางปกครองและคำวินิจฉัยอุทธรณ์รวมเป็นวัตถุเดียวกัน (2) ระยะเวลาการฟ้องคดี ควรพิจารณากระบวนการอุทธรณ์คำสั่งทางปกครองภายในฝ่ายปกครองที่เสร็จสมบูรณ์เป็นหลัก ทั้งกรณีที่การพิจารณาอุทธรณ์เสร็จสิ้นภายในระยะเวลาและพ้นระยะเวลา โดยเริ่มนับระยะเวลาการฟ้องคดีถัดจากวันที่ได้รับแจ้งคำวินิจฉัยอุทธรณ์เสมอ ส่วนกรณีที่ฝ่ายปกครองไม่พิจารณาอุทธรณ์ถือเป็นข้อยกเว้นและถือเป็นกรณีไม่มีการแจ้งสิทธิการฟ้องคดีที่อาจขยายระยะเวลาการฟ้องคดีได้