การคุ้มครองพยานบุคคลระหว่างการพิจารณาคดีของศาล

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี หรือหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองพยาน รวมถึงมาตรการอื่นที่เหมาะสมเพื่อการคุ้มครองพยานในระหว่างการพิจารณาคดีของศาล 2. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบบทบาทหน้าที่เกี่ยวกับการคุ้มครองพยานของเจ้าพนักงานตำรวจศาลของประเทศไทย สหรัฐอเมริกา ประเทศอังกฤษ และเครือรัฐออสเตรเลีย 3. เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัญหาที่เกี่ยวกับการคุ้มครองพยานรวมถึงมาตราการอื่นที่เหมาะสมเพื่อการคุ้มครองพยานในระหว่างการพิจารณาคดีของศาล และ 4. เพื่อศึกษาข้อเสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมในการคุ้มครองพยานในด้านการคุ้มครองพยานให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยค้นคว้าข้อมูลจากหนังสือหรือเอกสารที่เป็นภาษาไทย รวมถึงการหาข้อมูลทางเว็บไซด์ที่สามารถเข้าถึงได้โดยง่ายและเป็นแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือตลอดจนศึกษาตำรากฎหมาย คำพิพากษาศาลฎีกา บทความทางวิชาการ วารสาร ผลงานวิจัย วิทยานิพนธ์ รายงานการศึกษา ประมวลกฎหมาย พระราชบัญญัติ ระเบียบ รวมทั้งตำราและหลักกฎหมายของต่างประเทศ แล้วนำมาวิเคราะห์หาคำตอบและข้อสรุป เสนอแนวทางแก้ไขกฎหมายให้มีความเหมาะสม ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิด หลักเกณฑ์ และบทบัญญัติกฎหมายด้านการคุ้มครองพยานของหลายหน่วยงานยังขาดความสอดคล้องและเอกภาพ ส่งผลต่อการปฏิบัติหน้าที่ การใช้อำนาจ และการประสานงาน 2) การคุ้มครองพยานระหว่างการพิจารณาคดีควรเป็นอำนาจของเจ้าพนักงานตำรวจศาล แต่ประเทศไทยยังขาดกฎหมายกำหนดอำนาจที่ชัดเจน ทำให้ระบบขาดเอกภาพและความเชื่อมั่น แตกต่างจากสหรัฐอเมริกาที่มีหน่วยงานหลักรับผิดชอบอย่างเป็นระบบ จึงมีประสิทธิภาพและน่าเชื่อถือกว่า 3) การคุ้มครองพยานระหว่างการพิจารณาคดีของศาลในประเทศไทยยังมีข้อจำกัดทั้งในด้านอำนาจหน้าที่ แนวทางปฏิบัติ และมาตรการหลังการพิจารณาคดี ซึ่งจำเป็นต้องมีการพัฒนากฎหมาย กำหนดแนวปฏิบัติ และมาตรการคุ้มครองเพิ่มเติม เพื่อสร้างระบบที่มีประสิทธิภาพ เป็นเอกภาพ และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่พยาน และ 4) เห็นควรกำหนดมาตรฐานกลาง (SOP) สำหรับการคุ้มครองพยานให้ทุกหน่วยงานใช้ร่วมกัน และแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ การเพิ่มอำนาจในการคุ้มครองพยานให้เจ้าพนักงานตำรวจศาล ตามพระราชบัญญัติเจ้าพนักงานตำรวจศาล พ.ศ. 2562 การปรับปรุงบทบาทในระเบียบราชการฝ่ายตุลาการฯ พ.ศ. 2548 และการบัญญัติเรื่องการโยกย้ายและการรับพยานจากรัฐหรือประเทศอื่นในพระราชบัญญัติคุ้มครองพยาน พ.ศ. 2546 เพื่อให้การคุ้มครองพยานมีความครบถ้วนและเป็นเอกภาพยิ่งขึ้น