การอุปสมบทภิกษุณีในสังคมไทย: การบูรณาการพุทธจริยศาสตร์กับหลักสิทธิมนุษยชนสากล

บทคัดย่อ

 การศึกษาวิจัยเรื่อง การอุปสมบทภิกษุณีในสังคมไทย: การบูรณาการพุทธจริยศาสตร์กับหลักสิทธิมนุษยชนสากล มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักพุทธจริยศาสตร์และพระธรรมวินัยที่เกี่ยวข้องกับการอุปสมบทภิกษุณี เป็นการศึกษาวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยแบ่งเป็นการวิจัยเชิงเอกสาร และการสังเกตการณ์ จากการประมวลองค์ความรู้เพื่อแสวงหาทางออกระหว่างจารีตทางศาสนาและความเสมอภาคสมัยใหม่ พบว่าหัวใจของปัญหาคือการปะทะกันของระบบคุณค่าและอำนาจในการตีความ ระหว่างฝั่งจารีตที่ยึดติดเงื่อนไขทางเทคนิคของสงฆ์สองฝ่ายจนทำให้สถานะของภิกษุณีถูกแช่แข็ง กับฝั่งปฏิรูปที่มุ่งเน้น "พุทธเจตนา" เรื่องสิทธิในการพ้นทุกข์ของมนุษย์ทุกเพศ งานวิจัยจึงเสนอการบูรณาการผ่าน "มหากรุณาธรรม" เพื่อเชื่อมโยงพุทธจริยศาสตร์เข้ากับหลักสิทธิมนุษยชน โดยวางรากฐานบนศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์และพุทธภาวะที่เท่าเทียม พร้อมทั้งชูหลักการ "วินัยต้องรับใช้ธรรม" เพื่อปลดล็อกข้อจำกัดทางเพศภาวะ นำไปสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและนิติศาสตร์ใน 3 ระดับ คือ การปฏิรูปกฎหมายคณะสงฆ์ให้สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญและอนุสัญญา CEDAW การปรับปรุงโครงสร้างการปกครองสู่รูปแบบพหุนิยมที่ยอมรับความหลากหลาย และการส่งเสริมพุทธศาสนาเชิงวิพากษ์ในระดับสังคม เพื่อทลายกำแพงทางกฎหมายและสร้างพื้นที่ยืนที่สง่างามให้แก่สตรีนักบวช บทสรุปของงานวิจัยยืนยันว่าการยอมรับภิกษุณีไม่ใช่การทำลายจารีต แต่คือการเติมเต็มเจตนารมณ์พุทธบริษัท 4 ให้สมบูรณ์ ซึ่งจะช่วยให้พุทธศาสนาไทยเปลี่ยนจากสภาวะแห่งความขัดแย้งไปสู่การส่งเสริมกันและกัน ยืนหยัดอย่างสง่างามในเวทีโลก และตอบโจทย์ความยุติธรรมในสังคมสมัยใหม่ได้อย่างแท้จริง