การรักษาอำนาจในการปกครองของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ตามแนวคิดการรักษาอำนาจทางการเมืองของ Niccolo Machiavelli

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์หลัก เพื่อศึกษาและวิเคราะห์กลยุทธ์การรักษาอำนาจในการปกครองของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ตามแนวคิดการรักษาอำนาจทางการเมืองของ Niccolo Machiavelli และ วัตถุประสงค์รอง 3 ข้อ 1. เพื่อจำแนกและวิเคราะห์วิธีการรักษาอำนาจของจอมพล ป. พิบูลสงคราม ในมิติต่าง ๆ ได้แก่การจัดการกองกำลังของตนเอง การปฏิบัติต่อกลุ่มอำนาจเดิม และการเลือกใช้ผู้ช่วยหรือที่ปรึกษาทางการเมืองตามกรอบทรรศนะของมาคิอาเวลลี 2. เพื่อเปรียบเทียบความสอดคล้องและข้อแตกต่างระหว่างแนวปฏิบัติทางการเมืองของจอมพล
ป. พิบูลสงคราม กับหลักการในหนังสือ The Prince โดยเฉพาะในประเด็นการปรับตัวตามสถานการณ์ (Virtù) และการเผชิญกับโชคชะตา (Fortuna) ในบริบทการเมืองไทย 3. เพื่อวิเคราะห์ข้อจำกัดของแนวคิดมาคิอาเวลลีในการอธิบายปรากฏการณ์ทางการเมืองไทยโดยเฉพาะในประเด็นการฟื้นฟูบทบาทของสถาบันจารีตประเพณีและ
การประนีประนอมกับกลุ่มอำนาจเดิมในสมัยที่สอง ใช้วิธีการวิจัยเชิงเอกสาร รูปแบบการวิจัย คือ การพรรณนา-วิเคราะห์ ผลการศึกษาพบวิธีการรักษาอำนาจในมิติต่าง ๆ 3 ด้านหลักคือ การปฏิบัติต่อกลุ่มอำนาจเดิมโดยการกำจัดศัตรูทางการเมืองอย่างเด็ดขาด การจัดการกองกำลังโดยใช้กองทัพบกเป็นฐานอำนาจหลัก และการเลือกใช้ผู้ช่วย ซึ่งสะท้อนการใช้ Virtù ตามแนวคิดของมาคิอาเวลลีอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม การศึกษายังพบความแตกต่างและข้อจำกัดของแนวคิดมาคิอาเวลลีเมื่อปรับใช้กับบริบทการเมืองไทย โดยเฉพาะการฟื้นฟูและประนีประนอมกับสถาบันจารีตประเพณี ซึ่งเป็นกลยุทธ์ที่อยู่นอกเหนือคำแนะนำใน The Prince นอกจากนี้ ความล้มเหลวในการเลือกใช้ผู้ช่วยส่งผลให้กลายเป็นภัยต่อผู้นำอันนำไปสู่การสูญเสียอำนาจในที่สุด งานวิจัยจึงชี้ให้เห็นว่า แม้ Virtù
จะเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษาอำนาจ แต่หากขาดความรอบคอบและไม่สามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับ Fortuna และบริบททางสังคมการเมืองที่เปลี่ยนแปลงได้ย่อมทำให้การรักษาอำนาจไม่อาจดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืน