การพัฒนารูปแบบความมั่นคงทางอาหารผ่านการจัดการเครือข่ายชุมชน ตำบลมะค่า อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทของชุมชนเกี่ยวกับความมั่นคงทางอาหารของชุมชนตำบลมะค่า 2) ศึกษาปัจจัยการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนตามบริบทพื้นที่และการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหารของชุมชนตำบลมะค่า 3) พัฒนาแนวทางของรูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยวิธีวิจัยเชิงคุณภาพจากการสัมภาษณ์เชิงลึกด้วยการสุ่มแบบเฉพาะเจาะจงตัวแทนคนในชุมชน จำนวน 50 คน และวิธีวิจัยเชิงปริมาณโดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากประชาชนในตำบลมะค่าจำนวน 361 คน ด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างตามความสะดวกและวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลวิจัยพบว่า
1) ความเพียงพอของอาหารเกิดจากการผลิตจากการประกอบอาชีพและการแสวงหาอาหารจากแหล่งธรรมชาติ คนในชุมชนสามารถเข้าถึงอาหารอย่างเท่าเทียมกันและเป็นอิสระ มีการประโยชน์ในการบริโภคในครัวเรือนเป็นหลัก แต่ชุมชนต้องเผชิญภัยแล้งและอุทกภัยทุกปี 2) ปัจจัยการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนตามบริบทพื้นที่ และการจัดการเครือข่ายชุมชนในภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุดในทุกด้าน และ3) รูปแบบความมั่นคงทางอาหารผ่านการจัดการเครือข่ายชุมชนตำบลมีแนวทาง (1) ส่งเสริมความตระหนักรู้ของคนในชุมชน ได้แก่ ด้านความพอเพียงของอาหารโดยเพิ่มองค์ความรู้และทักษะการในการเพาะปลูกหรือปศุสัตว์ที่หลากหลาย ด้านการเข้าถึงอาหารโดยส่งเสริมเกี่ยวกับการแบ่งปัน ความเท่าเทียมกันทางอาหาร รวมถึงร่วมกันดูแลและฟื้นฟูแหล่งอาหาร ด้านการใช้ประโยชน์ โดยพัฒนาทักษะในการถนอมหรือแปรรูปอาหาร และด้านเสถียรภาพทางอาหารโดยการส่งเสริมองค์ความรู้ในการป้องกันหรือลดความเสียหายจากภัยธรรมชาติ (2) ส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนตามบริบทพื้นที่ ได้แก่ ด้านสภาพทางเศรษฐกิจโดยเน้นพัฒนาด้านการผลผลิตอาหารและสินค้าจากการแปรรูปอาหาร ด้านการกระจายรายได้โดยเน้นส่งเสริมโอกาสอย่างเท่าเทียม ด้านสวัสดิการสังคมโดยเน้นส่งเสริมการจัดสรรและการเข้าถึงทางสวัสดิการอย่างเท่าเทียม และด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมโดยเน้นส่งเสริมการบริหารจัดการในการควบคุมดูแลทรัพยากรหรือสิ่งแวดล้อมชุมชนอย่างเป็นระบบ (3) ส่งเสริมการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหารของชุมชน ได้แก่ ขั้นตอนตระหนักถึงการรวมตัวเป็นเครือข่าย ขั้นตอนสร้างข้อตกลงร่วมกัน ขั้นตอนการบริหารจัดการเครือข่าย ขั้นตอนการพัฒนาความสัมพันธ์ และขั้นตอนการรักษาความสัมพันธ์และความต่อเนื่อง โดยเน้นการพัฒนาความสัมพันธ์ของเครือข่ายเพื่อให้เกิดประโยชน์ต่อการขยายขอบเขตในการสร้างความมั่นคงทางอาหารของชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ธนัทณัฏฐ์ ฉัตรภัครัตน์. (2551). การศึกษากับการพัฒนาที่ยั่งยืน แนวทางและวิธีการที่จะก่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพฯ: ไทยพัฒนา.
นฤมล ดำอ่อน. (2562). รูปแบบการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหาร. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนศึกษา). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
นฤมล ดำอ่อน และไชยยศ ไพวิทยศิริธรรม. (2563). รูปแบบการจัดการเครือข่ายชุมชนเพื่อความมั่นคงทางอาหาร. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 5(8), 470-485.
นิคม สีเงิน (2562). รูปแบบการสร้างความมั่นคงทางอาหารบนญานความหลากหลายของพืชผักในครัวเรือน ชุมชนริมแม่น้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสิ่งแวดล้อมศึกษา). ปทุมธานี: มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์.
นนทกานต์ จันทร์อ่อน. (2557). ความมั่นคงทางอาหารของประเทศไทย. บทความวิชาการ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. 4(2), 1-35.
ฝ่ายเลขานุการคณะกรรมการอาหารแห่งชาติ. (2566). แผนปฏิบัติการด้านการจัดการด้านอาหารของประเทศไทย ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2566 – 2570). (พิมพ์ครั้งที่ 1). กรุงเทพฯ: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค๋การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์.
พัชนี ตูเล๊ะ และคณะ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืนในจังหวัดนราธิวาส. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์. 8(1). 230-245.
พระนำโชค อานนฺโท. (2560). การสร้างเครือข่ายความร่วมมือในการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนที่ยั่งยืนของภาครัฐและภาคประชาชนในตาบลกระทุ่มล้มอำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาพุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พลวัฒน์ ชุมสุข. (2565). การสร้างความมั่นคงทางอาหารเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสังคมไทย กรณ๊ศึกษาจังหวัดพระนครศรีอยุธยา. (พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต สาขาการพัฒนาสังคม). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ศจินทร์ ประชาสันติ์. (2552). การพัฒนาดัชนีชี้วัดความมั่นคงทางอาหาร โครงการขับเคลื่อนประเด็นเกษตรและอาหารเพื่อสุขภาพตามมติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติครั้งที่ 1 พ.ศ.2551 สู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ. ศูนย์วิจัยและสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน. (2567). SDG Updates | โลกไม่อาจยุติความหิวโหยได้ หากไม่สามารถยุติความขัดแย้ง และสร้างสันติภาพให้เกิดขึ้น. สืบค้น 30 มกราคม 2567 ที่ https://www.sdgmove.com/2021/04/01/to-end-hunger-needs-to-end-conflicts/
สุธานี มะลิพันธ์. (2552). ความมั่นคงทางอาหารของชาวลัวะบ้านป่ากำ อำเภอบ่อเกลือจังหวัดน่า. (วิทยานิพนธ์ศิลปะศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาการจัดการทรัพยากรชีวภาพ). คณะทรัพยากรชีวภาพและเทคโนโลยี:มหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าธนบุรี.
สุพรรณี ไชยวรรณ. (2562). การส่งเสริมความมั่นคงทางอาหารของชุมชน ตำบลเกาะรัง อำเภอชัยบาดาล จังหวัดลพบุรี. (วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาเกษตรศาสตรมหาบัณฑิต วิชาเอกส่งเสริมและพัฒนาการเกษตร สาขาวิชาเกษตรศาสตร์และสหกรณ์). นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
สำนักงานจังหวัดมหาสารคาม. (2564). แผนพัฒนาจังหวัดมหาสารคาม (พ.ศ. 2566 – 2567). กลุ่มงานยุทธศาสตร์และข้อมูลเพื่อการพัฒนาจังหวัด. มหาสารคาม.
เอกชัย พุมดวง และ ยุสนีย์ โสมทัศน์. (2560). เครือข่ายภูมิปัญญาวัฒนธรรมข้าวไร่เพื่อความมั่นคงด้านอาหาร และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในจังหวัดชุมพร. มหาวิทยาลัยสวนดุสิต กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา.
FAO (2006) Policy Brief Issue 2—Food Security. Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome, Italy.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2010). Multivariate Data Analysis. 7th ed. Upper Saddle River, New Jersey: Prentice-Hall.
Parry, M., Rosenzweig, C., Iglesias, A., Fischer, G., & Livermore, M. (1999). Climate change and world food security: A new assessment. Global Environmental Change, 9, 51–67.
