ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับ ปฏิวัติ รัฐประหาร กับความเป็น “รัฏฐาธิปัตย์”

บทคัดย่อ

การปฏิวัติ รัฐประหาร และสถานะความเป็น “รัฎฐาธิปัตย์”เป็นปัญหาทางกฎหมายที่สำคัญ การรัฐประหาร ถือว่า เป็นการกระทำที่ก่อให้เกิดผลเสียในทางกฎหมาย กล่าวคือ การปกครองประเทศนั้นต้องถือเอากฎหมายเป็นใหญ่มิใช่ปกครอง โดยตัวบุคคลใดบุคคลหนึ่งซึ่งเรียกกันว่า การปกครองโดยยึดหลักนิติธรรม การกระทำรัฐประหาร ถือว่า เป็นการกระทำที่ละเมิดต่อกฎหมาย โดยหลักการแล้ว ผลของการกระทำรัฐประหารนั้น ย่อมเป็นการกระทำที่ผิดต่อกฎหมาย และคณะรัฐประหารย่อมมีความผิด อย่างไรก็ดีสำหรับประเทศไทย เมื่อการกระทำรัฐประหารประสบความสำเร็จแล้ว ตุลาการศาลไทยให้การรับรองสถานะของคณะรัฐประหารเสมือนว่าเป็น “รัฎฐาธิปัตย์” และเมื่อคณะรัฐประหารที่กระทำการสำเร็จนั้น ย่อมเป็น “รัฏฐาธิปัตย์” หรือผู้มีอำนาจปกครองสูงสุดของประเทศ และคณะรัฐประหารย่อมมีอำนาจ ในการตรากฎหมายขึ้นมาใหม่ในรูปแบบของประกาศ หรือคำสั่งของคณะรัฐประหาร ทั้งนี้เมื่อการกระทำรัฐประหารสำเร็จ คณะรัฐประหาร มักจะออกกฎหมายนิรโทษกรรมในภายหลังอยู่เสมอ

            ยังกล่าวได้ว่า ประกาศ และคำสั่งของคณะรัฐประหารถึงแม้ว่า จะมีสภาพบังคับในทางข้อเท็จจริง เพื่อต้องการให้ประชาชนต้องปฏิบัติ ในระหว่างที่คณะรัฐประหารมีอำนาจอยู่นั้นก็ตาม แต่เมื่อคณะรัฐประหารพ้นจากอำนาจไปแล้ว แม้จะมีการรับรองความสมบูรณ์ทางกฎหมายของประกาศ และคำสั่งนั้นองค์กรตุลาการอาจปฏิเสธผลของการรับรองความสมบูรณ์ประกาศ และคำสั่งเหล่านั้นได้โดยการยกคุณค่าทางรัฐธรรมนูญ หรือหลักพื้นฐานในทางรัฐธรรมนูญ อันได้แก่ หลักนิติรัฐ หลักนิติธรรม และหลักประชาธิปไตย เพื่อลบล้างการบังคับใช้บทบัญญัติดังกล่าว ให้เสมือนว่าประกาศ และคำสั่งเหล่านั้นไม่เคยเกิดขึ้น หรือไม่มีผลบังคับต่อไป รวมทั้งจะต้องมีกระบวนการดำเนินการเยียวยาเพื่อให้กลับไปสู่สภาพเดิม หรือหากกรณีสุดวิสัยที่จะเยียวยา    ก็อาจให้ความสมบูรณ์เป็นรายกรณีไป รวมทั้งต้องชดใช้เยียวยาให้แก่ผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการปฏิวัติหรือรัฐประหารที่ไม่อาจกลับคืนสู่สภาพเดิมได้ด้วย