การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โรงเรียนวัดเทพนิมิต

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา 2) พัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา 3) ทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา และ 4) ประเมินรูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โรงเรียนวัดเทพนิมิต มีระยะการวิจัย 4 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 การศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์ ความต้องการจำเป็นและแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โดยศึกษาเอกสาร งานวิจัยและการสัมภาษณ์ กลุ่มเป้าหมาย ครู บุคลากร คณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครอง โรงเรียนวัดเทพนิมิต ปีการศึกษา 2566 จำนวน 42 คนและผู้ให้ข้อมูล ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม ที่มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.67-1.00 และค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.90 สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าเฉลี่ย  ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ค่าร้อยละ และดัชนีความต้องการจำเป็น และแบบสัมภาษณ์ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.67-1.00 สถิติที่ใช้ คือ การวิเคราะห์เนื้อหา ระยะที่ 2 การพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model โดยการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ ผู้ให้ข้อมูล ผู้เชี่ยวชาญ จำนวน 9 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ ร่างรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เอกสารการสัมมนาอิงผู้เชี่ยวชาญ แบบประเมินรูปแบบ โดยใช้การวิเคราะห์เนื้อหา สถิติที่ใช้ คือ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 3 การทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model ปีการศึกษา2567-2568  กลุ่มเป้าหมาย นักเรียนระดับชั้นอนุบาล-ชั้นป.6 ปีการศึกษา 2567 จำนวน 28 คน และปีการศึกษา 2568 จำนวน 28 คน เครื่องมือที่ใช้ คือ รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model แบบประเมินคุณลักษณะของผู้เรียน ที่มีค่าความตรงเชิงเนื้อหาอยู่ระหว่าง 0.67-1.00 และค่าความเที่ยงเท่ากับ 0.81 สถิติที่ใช้ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และระยะที่ 4 การประเมินผลการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เครื่องมือที่ใช้ แบบประเมินความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ของรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบและแบบประเมินความพึงพอใจ กลุ่มเป้าหมาย ครู บุคลากร คณะกรรมการสถานศึกษาและผู้ปกครอง จำนวน 42 คน สถิติที่ใช้ คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ผลการวิจัยพบว่า

1. ผลการศึกษาสภาพปัจจุบันของการพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โดยภาพรวมเฉลี่ยอยู่ในระดับปานกลาง (μ = 3.16, σ = 0.40) ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์อยู่ในระดับมาก (μ = 4.21, σ = 0.41) ผลการศึกษาความต้องการจำเป็น (PNI_modified) มีค่าเท่ากับ 0.332 ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก เพื่อพิจารณารายด้านพบว่า ด้านที่มีดัชนีความต้องการจำเป็นมากที่สุดคือ ด้านผลลัพธ์การพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดี (PNI PNI_modified =0.397) รองลงมา ด้านการติดตาม ประเมินผลและพัฒนา (PNI_modified =0.384) ด้านการบริหารจัดการเพื่อส่งเสริมคุณลักษณะผู้เรียน (PNI_modified =0.351) ด้านการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องในการพัฒนาผู้เรียน (PNI_modified =0.272) และด้านการกำหนดนโยบายและทิศทางการพัฒนาผู้เรียน (PNI_modified =0.259) ตามลำดับ จากการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิและการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา สามารถสังเคราะห์ แนวทางการพัฒนา ได้ 5 แนวทาง ได้แก่ (1) การพัฒนาการทำงานเป็นทีม (2) การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ (3) การเสริมสร้างคุณธรรมและค่านิยม (4) การบริหารเชิงระบบด้วยวงจรคุณภาพ PDCA (5) การพัฒนาระบบการติดตาม ประเมินผล และปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งได้นำมาบูรณาการเป็นกลไกในกระบวนการ PDCA และสะท้อนผลในมิติ Impact ของ TNM 4Good Model


2. ผลการพัฒนารูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โรงเรียนวัดเทพนิมิต พบว่า รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model ซึ่งบูรณาการการทำงานเป็นทีม (Teamwork) เครือข่ายความร่วมมือ (Network) และคุณธรรม (Morality) ผ่านกระบวนการบริหารเชิงระบบ ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) ปัจจัยนำเข้า ประกอบด้วย นโยบายและหลักการที่เกี่ยวข้อง บริบทและสภาพแวดล้อมของสถานศึกษา บุคลากรและผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ทรัพยากรและแหล่งเรียนรู้ ข้อมูลสารสนเทศและผลการประเมิน ตลอดจนความต้องการจำเป็นและแนวทางในการพัฒนา (2) กระบวนการ (Process) ใช้ TNM เป็นกลไกการบริหาร ประกอบด้วย Teamwork (การทำงานเป็นทีม) Network (เครือข่ายความร่วมมือ) และ Morality (คุณธรรม จริยธรรม) ขับเคลื่อนผ่านวงจรคุณภาพ PDCA ได้แก่ การวางแผน การดำเนินงาน การตรวจสอบและประเมินผล และการปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง (3) ผลลัพธ์ (Output) มุ่งพัฒนาผู้เรียนให้เกิดคุณลักษณะ 4 ด้าน ได้แก่ Good Thinking (คิดดี) Good Action (ทำดี) Good Job (อาชีพดี) และ Good Citizen (พลเมืองดี) และ (4) ผลกระทบ (Impact) มุ่งให้เกิดการยกระดับคุณภาพผู้เรียน ระบบบริหารจัดการสถานศึกษาและการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย การเป็นต้นแบบอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน โดยมีกระบวนการประเมินผลและข้อมูลย้อนกลับ ผลการตรวจสอบรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบโดยผู้เชี่ยวชาญ พบว่า โดยภาพรวมมีความถูกต้อง ความเหมาะสม อยู่ในระดับมากที่สุด


3. ผลการทดลองใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โรงเรียนวัดเทพนิมิต พบว่า ปีการศึกษา 2567 ผลการประเมินคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา ภาพรวมอยู่ในระดับมาก (μ = 3.44, σ = 0.69) ปีการศึกษา 2568 ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (μ = 4.52, σ = 0.65) ประสิทธิภาพของรูปแบบ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด


4. ผลการประเมินรูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบการบริหารสถานศึกษา TNM 4Good Model เพื่อพัฒนาคุณลักษณะผู้เรียนด้านความเป็นพลเมืองดีตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษา โรงเรียนวัดเทพนิมิต พบว่า ความเป็นไปได้และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด และความพึงพอใจต่อการใช้รูปแบบและคู่มือการใช้รูปแบบ ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด