คุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ตามหลักอิทธิบาท 4 ของโรงเรียน ในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพคุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2
2) เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ตามหลักอิทธิบาท 4 ของโรงเรียนในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2 ใช้วิธีวิจัยแบบผสานวิธี ประชากร คือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู 180 โรงเรียน รวมทั้งสิ้น จำนวน 1,360 คน กลุ่มตัวอย่างคือ ผู้บริหารสถานศึกษาและครู จำนวน 302 คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ แบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่น 0.97 และแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกตามหลักอิทธิบาท 4  สถิติที่ใช้ได้แก่ การแจกแจงความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยเลขคณิต และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพคุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนในเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษากำแพงเพชร เขต 2 ในภาพรวม อยู่ในระดับมากที่สุด โดยเรียงลำดับค่าเฉลี่ยจากมากไปหาน้อย ดังนี้ ด้านวิสัยทัศน์และความสามารถทางการบริหาร ด้านภาวะผู้นําทางวิชาการ ด้านมนุษย์สัมพันธ์ ด้านความรับผิดชอบ การอุทิศตนและเป็นตัวอย่างที่ดีในการทำงาน และด้านการสนับสนุนของผู้บริหาร อยู่ในระดับมากที่สุดทั้ง 5 ด้าน 2) แนวทางการพัฒนาคุณลักษณะของผู้บริหารที่ส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก ตามหลักอิทธิบาท 4 ดังนี้ 1) ด้านวิสัยทัศน์และความสามารถทางการบริหาร ผู้บริหารควรกระตือรือร้นศึกษาเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ เพื่อให้มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล เห็นถึงความสำคัญและประโยชน์ของการเรียนรู้เชิงรุก มีเป้าหมายคือคุณภาพของผู้เรียน 2) ด้านภาวะผู้นำทางวิชาการ ผู้บริหารควรตระหนักถึงความสำคัญของสื่อและแบบเรียน เลือกสื่อที่มีประโยชน์ เปิดโอกาสให้ครูมีส่วนร่วมเลือกสื่อ เพื่อให้ได้สื่อตามความต้องการของผู้เรียน ติดตามประเมินผลการใช้สื่อ ปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง 3) ด้านมนุษยสัมพันธ์ ผู้บริหารควรพัฒนาทักษะการสื่อสารต่อเนื่อง เพื่อการสร้างความเข้าใจและความสัมพันธ์ที่ดี ลดความขัดแย้ง และควรประเมินประสิทธิภาพการสื่อสาร โดยรับฟังผลสะท้อนกลับจากครูและผู้เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้น 4) ความรับผิดชอบ การอุทิศตนและเป็นตัวอย่างที่ดี ในการทํางานผู้บริหารพัฒนาตนเองให้เป็นตัวอย่างและเป็นแรงบันดาลใจ เพื่อผลักดันให้ครูร่วมกันจัดการเรียนรู้เชิงรุก รับฟังความคิดเห็นของครู ประเมินผล วิเคราะห์ข้อมูล แล้วนำมาปรับปรุงการจัดการเรียนรู้ 5) การสนับสนุนของผู้บริหารผู้บริหารควรส่งเสริมให้มีนิเทศ สร้างบรรยากาศที่ดี ติดตามประเมินผลด้วยวิธีหลากหลาย นำข้อมูลจากสรุปประเมินผล มาใช้ออกแบบแผนพัฒนาครู วิเคราะห์ แล้วนำมาปรับนโยบายและกลยุทธ์การบริหาร