แนวทางการเสริมสร้างศรัทธาในสังคมไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องความศรัทธาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท 2) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาการขาดศรัทธาของพุทธศาสนิกชนไทย 3) เพื่อเสนอแนะแนวทางการเสริมสร้างศรัทธาในสังคมไทย งานวิจัยฉบับนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีการวิเคราะห์ข้อมูลภาคเอกสาร   ผลการวิจัย พบว่า

1) แนวคิดเรื่องความศรัทธาในคัมภีร์พระพุทธศาสนาเถรวาท ได้แสดงไว้ 2 ประการคือ 1) ศรัทธาที่ประกอบด้วยปัญญา ศรัทธาประเภทญาณสัมปยุต เป็นความเชื่อที่เชื่อด้วยปัญญารู้จริง เชื่อด้วยการตัดสินใจบนหลักการหรือหลักธรรมมีเหตุผล เชื่อที่ไม่ยึดติดกับบุคคลเป็นศรัทธาที่เป็นสื่อนำสู่ปัญญา 2) ศรัทธาที่ไม่ประกอบด้วยปัญญาศรัทธาประเภทญาณวิปปยุต เป็นความเชื่อที่เชื่อด้วยอารมณ์เชื่อด้วยการตัดสินใจของตนเองเป็นสำคัญ เชื่อที่ยึดติดกับตัวบุคคลไม่เกี่ยวกับเหตุผล เป็นศรัทธาที่ปิดกั้นปัญญา

2) สภาพปัญหาการขาดศรัทธาของพุทธศาสนิกชนไทย ต้องใช้หลักการดำเนินชีวิตที่ถูกต้องมี 3 ประการ ได้แก่ (1) การไม่ทำบาปทั้งปวง ได้แก่การงดเว้นการลดละเลิก ได้แก่อกุศลกรรมบถ 10 ทางแห่งความชั่วมี 10 ประการ อันความชั่วทางกาย ทางวาจาและทางใจ (2) การทำกุศลให้ถึงพร้อม ได้แก่ การทำความดีทุกอย่างซึ่งได้แก่กุศลกรรมบถ 10 เป็นแบบของการทำฝ่ายดีมี 10 ประการอันเป็นความดีทางกาย ทางวาจาและทางใจ (3) การทำจิตให้ผ่องใส ได้แก่การทำจิตของตนให้ผ่องใส ปราศจากนิวรณ์ซึ่งเป็น เครื่องขัดขวางจิตไม่ให้เข้าถึงความสงบมี 5 ประการ ได้แก่กามฉันทะ คือความพอใจในกาม พยาบาท คือความอาฆาตพยาบาท ถีนะมิทธะ  

3) แนวทางการเสริมสร้างศรัทธาของพุทธศาสนิกชนไทยนั้น ต้องนำหลักธรรม คือ มรรค 8 และหลักโอวาทปาฏิโมกข์ในพระพุทธศาสนามาบูรณาการในกระบวนการดำเนินชีวิต ทั้งในมิติของชีวิตประจำวันการปฏิบัติหน้าที่ การประกอบอาชีพที่ไม่สร้างปัญหาให้เกิดขึ้นแก่ตนเอง รวมไปถึงบุคคลรอบข้างพุทธบริษัท 4 นั้น เป็นสถานภาพของบุคคลผู้นับถือพระพุทธศาสนา ซึ่งสามารถจำแนกเป็น 2 ประเภท คือ บรรพชิต ได้แก่ภิกษุและภิกษุณีและคฤหัสถ์ได้แก่อุบาสกและอุบาสิกา พุทธบริษัท 4 นั้นถือเป็นบุคคลที่มีความสำคัญต่อพระพุทธศาสนา เพราะมีหน้าที่ในการรักษาสืบทอดพระศาสนาให้เจริญรุ่งเรืองภิกษุรวมถึงภิกษุณีด้วย มีสถานภาพเป็นหัวหน้าพุทธบริษัท 4 จึงต้องประพฤติปฏิบัติตนตามสิกขาบทในพระวินัยอย่างเคร่งครัดเพื่อขัดเกลากิเลส ซึ่งเป็นแบบอย่างในการเกิดความศรัทธาแก่ผู้ได้ทราบและประสบพบเห็นด้วยตนเอง