การศึกษาละแวกย่าน และเครือข่ายรักษาองค์ความรู้ย่าน: กรณีย่านเครื่องเงินวัวลาย จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นผลงานวิจัยเชิงปฏิบัติการในพื้นที่ย่านวัวลาย ซึ่งเป็นย่านเก่าแก่ที่มีอัตลักษณ์สำคัญ
อีกแห่งหนึ่งในเมืองประวัติศาสตร์เชียงใหม่ เป็นแหล่งผลิตเครื่องเงินและย่านครอบครัวสล่าผู้มีทักษะองค์ความรู้ในการทำเครื่องเงินของเมือง การวิจัยได้ดำเนินการศึกษาประเด็น “ละแวกย่าน” รวมถึงการทำความเข้าใจใน
การเรียนรู้ศึกษาย่านร่วมกันกับการจัดทำโครงการปฏิบัติการ บนพื้นที่ศึกษาชุมชน 2 แห่ง ได้แก่ กลุ่มชุมชน
วัดศรีสุพรรณและชุมชนวัดหมื่นสาร ซึ่งเป็นกลุ่มช่างฝีมือที่เชี่ยวชาญในงานหัตถกรรมเครื่องเงิน ที่ตั้งบ้านเรือนตั้งแต่สมัยเจ้ากาวิละทรงฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ ด้วยแนวคิด “เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” ในปัจจุบันชุมชนวัวลายได้ผ่านการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจสังคมและเมืองหลายครั้ง จนเกิดกระบวนการที่วัดกลายเป็นตัวขับเคลื่อนโครงข่ายการเรียนรู้ที่สำคัญ เกิดการผสมผสานองค์ความรู้ไปกับการท่องเที่ยวชุมชน เกิดรูปแบบของ“โมเดลพัฒนาพื้นที่” ซึ่งงานวิจัยตั้งคำถามบนความสัมพันธ์ของโครงข่ายการถ่ายทอดองค์ความรู้และการรักษางานสล่า
เครื่องเงิน บนความเป็น“ละแวกย่าน” โดยพบว่า บทบาทของงานฝีมือและหัตถกรรมเครื่องเงินซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์และมรดกของท้องถิ่น มีวัดในพุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางของชีวิตทางสังคมในละแวกนั้น มีผลสืบเนื่องสำคัญสองประการ ประการแรกเพื่อการเคลื่อนไหวระดับรากหญ้า เกิดการพัฒนาโครงการในท้องถิ่นและการระดม
ความร่วมมือผู้อยู่อาศัยในย่าน ประการที่สองเกี่ยวกับการเชื่อมต่อระหว่างพื้นที่ใกล้เคียงและเมืองเชียงใหม่ในการพัฒนาการท่องเที่ยวในย่าน อันนำไปสู่การฟื้นฟูการผลิตหัตถกรรมท้องถิ่นและการอนุรักษ์มรดกในท้องถิ่น
เพื่อความยั่งยืน และสานต่อองค์ความรู้งานสล่าเครื่องเงินของย่านสืบต่อไป