การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผ่านการสืบสานตำนานเล่าขานภาพพระบฏ วัฒนธรรมล้านนา จังหวัดลำปาง
คำสำคัญ:
การมีส่วนร่วมของชุมชน, ตำนานเรื่องเล่าขานภาพพระบฏ , เส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม , วัฒนธรรมล้านนาบทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์สถานการณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมชุมชนบ้านสัก และชุมชนบ้านทุ่งม่านเหนือ 2) กำหนดศักยภาพของทรัพยากรชุมชนในการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม 3) การมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม 4) ทดสอบเส้นทางท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมและเชื่อมโยงพื้นที่โดยรอบผ่านตำนานเล่าขานภาพพระบฏ และประเมินความพึงพอใจของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องด้านการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม อำเภอเมืองลำปาง จังหวัดลำปาง เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยเก็บข้อมูลทั้งเชิงปริมาณ จำนวน 384 คน และคุณภาพ จำนวน 28 คนจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในพื้นที่ผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก เวทีเสวนา และการประชุมกลุ่มย่อย แบบสอบถามประเมินความพึงพอใจ และการทดลองเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
ผลการวิเคราะห์สถานการณ์ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมทั้ง 2 พื้นที่ คือ บ้านทุ่งม่านเหนือและบ้านสักพบว่า มีศักยภาพค่อนข้างสูงเพราะทุนเดิมทางวัฒนธรรม เช่น ภาพพระบฏ ตำนานท้องถิ่น หัตถกรรมพื้นบ้าน อาหารพื้นถิ่น วิถีชีวิต เครือข่ายของชุมชน และทรัพยากรพื้นถิ่น ส่วนการกำหนดศักยภาพชุมชนโดยรวมระดับมาก โดยเรียงจากมากไปหาน้อย คือ (1) ด้านการมีส่วนร่วมของชุมชน (2) ด้านบริการและสิ่งอำนวยความสะดวก (3) ด้านโครงสร้างพื้นฐาน (4) ด้านเส้นทางท่องเที่ยว และ (5) ด้านทรัพยากรการท่องเที่ยว ส่วนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมพบว่า ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องมีการประชุมร่วมกันผ่านการร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมดำเนินการ และร่วมกันปฏิบัติงาน ในการกำหนดเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมแบบ One Day Trip ที่เชื่อมโยงแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรมและกิจกรรมของชุมชน ผลการประเมินความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก โดยมีแนวทางการพัฒนา การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมโดยใช้เรื่องเล่าทางวัฒนธรรม คือ ภาพพระบฏเป็นกลไกในการเชื่อมโยงทรัพยากร อัตลักษณ์และการมีส่วนร่วมของชุมชน ผลการวิจัยช่วยเสนอแนวทางการพัฒนาการท่องเที่ยว เชิงวัฒนธรรมโดยใช้เรื่องเล่าทางวัฒนธรรมเป็นฐานในการพัฒนาอย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กรมประชาสัมพันธ์. (2567). หนุน ”ไทย“ จุดหมายปลายทางที่สำคัญระดับโลก. https://www.prd.go.th
กัลยา สว่างคง, วชิรญา ตติยนันทกุล, และปวรรัตน์ สุภิมารส. (2565). การจัดการการท่องเที่ยวชุมชน OTOP นวัตวิถีอย่างยั่งยืน. วารสารวิชาการนวัตกรรมและเทคโนโลยี, 5(1), 12-25. https://sdgs.dpu.ac.th/activities-detail.php?id=8&uid=61404SHHC2182
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. (2565). รายงานสถานการณ์วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม. กรุงเทพฯ: สสว.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1981). Rural development participation: Concepts and measures for project design, implementation and evaluation. New York: Cornell University Press.
Lynn, B. C. (2011). The importance of cultural capital in community development. Oxford University Press.
McKercher, B., & Du Cros, H. (2002). Cultural tourism: The partnership between tourism and cultural heritage management. Haworth Hospitality Press.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3rd ed.). SAGE Publications. https://cir.nii.ac.jp/crid/1971149384766648247
Pretty, J. N. (1995). Participatory learning for sustainable agriculture. World Development, 23(8), 1247–1263. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0305750X9500046F
Putnam, R. D. (1993). The prosperous community. The American Prospect, 4(13), 35–42.https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1361891
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1447677018300755
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Tijdschrift Voor Onderwijsresearch, 2(2), 49–60. https://eric.ed.gov/?id=ED121845
Swarbrooke, J. (1999). Sustainable tourism management. CABI Publishing. https://books.google.co.th
Throsby, D. (2001). Economics and culture. Cambridge University Press. https://books.google.co.th/
UNESCO. (2023). Enabling visitor centres to promote sustainable tourism in UNESCO designated sites. https://www.unesco.org
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารบัญชีปริทัศน์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย ไม่อนุญาตให้นำข้อความทั้งหมดหรือบางส่วนไปพิมพ์ซ้ำ เว้นเสียแต่ว่าจะได้รับอนุญาตจากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย เป็นลายลักษณ์อักษร
