ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อความเป็นธรรมทางสังคมด้านความเท่าเทียมทางคุณภาพการศึกษาของนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

บทคัดย่อ

            การวิจัยเชิงนโยบายครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันปัญหา สภาพการบริหารนโยบายและจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อความเป็นธรรมทางสังคมด้านความเท่าเทียมทางคุณภาพการศึกษาของนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในชนบทภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน การวิจัยมี 3 ระยะ 1) การสำรวจบริบทการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยการวิจัยเอกสารการยืนยันองค์ประกอบโดยผู้เชี่ยวชาญและการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์สรุปเนื้อหา(content analysis) และพรรณนาเป็นความเรียง การสำรวจสภาพปัญหาจากกลุ่มตัวอย่าง ด้วยแบบสอบถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า 5 ระดับและคำถามปลายเปิด วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาค่าร้อยละ หาค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระยะที่ 2) การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยจัดทำร่างและการประชุมปฏิบัติการผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย การตรวจสอบโดยผู้ทรงคุณวุฒิ และ ระยะที่ 3)การยืนยันข้อเสนอเชิงนโยบายโดยผู้เชี่ยวชาญ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้  

             สภาพปัญหาพบว่า 1)ด้านคุณภาพครูอยู่ในระดับมากยกเว้นทักษะในการวิจัยคิดค้นและพัฒนา รูปแบบการเรียนรู้ใหม่ๆ ครูจัดกระบวนการเรียนรู้ให้ผู้เรียนเชื่อมโยงความรู้กับชีวิตจริงและให้ผู้เรียนได้รับการฝึกทักษะการคิดอยู่ในระดับมากที่สุด 2)ด้านหลักสูตรการเรียนการสอนอยู่ในระดับมาก 3)ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก อยู่ในระดับมาก ยกเว้นโรงเรียนมีระบบอินเตอร์เน็ตเพื่อการเรียนการสอนและการบริหารที่สามารถใช้งานได้เป็นอย่างดี อยู่ในระดับมากที่สุด 4)ด้านการจัดสรรทรัพยากรที่เป็นธรรมอยู่ในระดับมาก ยกเว้นโรงเรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษได้รับการจัดสรรทรัพยากรเพื่อการแก้ปัญหาและผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษได้รับการศึกษาเต็มตามศักยภาพ อยู่ในระดับมากที่สุด 5)ด้านกระบวนการจัดการเรียนการสอนอยู่ในระดับมาก 6)ด้านผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนอยู่ในระดับมาก ยกเว้นนักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนตามมาตรฐานของหลักสูตรอยู่ในระดับมากที่สุดสภาพการบริหารนโยบายพบว่า 1)ด้านคุณภาพครู ยังขาดระบบการพัฒนาที่ได้ผลและเกิดประโยชน์ต่อนักเรียนโดยตรง 2)ด้านหลักสูตรการเรียนการสอน ควรได้รับการสนับสนุนจากเขตพื้นที่การ ศึกษาหรือสถาบันอุดมศึกษาในการพัฒนาหลักสูตร 3)ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก โรงเรียนในชนบทส่วนใหญ่ต้องแสวง หาการสนับสนุนเอง 4)ด้านการจัดสรรทรัพยากรที่เป็นธรรม ยังไม่เท่าเทียมในการจัดสรร 5)ด้านกระบวนการจัดการเรียนการสอน ยังไม่สามารถส่งเสริมให้ครูจัดการเรียนการสอนที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ 6)ด้านผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน ค่อนข้างต่ำเปรียบเทียบกับในเมืองและไม่มีการแก้ปัญหาเป็นรูปธรรม

         2.ข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อความเป็นธรรมทางสังคมด้านความเท่าเทียมทางคุณภาพการศึกษา ประกอบด้วย 1)ปัจจัยนำเข้า(Inputs) 1.1)ด้านคุณภาพครู 12 เป้าหมาย 12 แนวทาง 12 กลไก  1.2)ด้านหลัก สูตรการเรียนการสอน 5 เป้าหมาย 5 แนวทาง 3 กลไก 1.3)ด้านสิ่งอำนวยความสะดวก มี 2 เป้าหมาย  2 แนวทาง 2 กลไก 1.4)ด้านการจัดสรรทรัพยากรที่เป็นธรรม มี 5 เป้าหมาย 5 แนวทาง 5 กลไก 2)ด้านกระบวนการ(Processes) ได้แก่  2.1)ด้านกระบวนการจัดการเรียนการสอน มี 2 เป้าหมาย 3 แนวทาง 2  กลไก 3)ด้านผลลัพธ์(Outputs)  ได้แก่ 3.1)ด้านผลสัมฤทธิ์ของนักเรียน 4 เป้าหมาย  4 แนวทาง 3  กลไก