แนวทางการพัฒนาชุมชนบ้านเหล่าจั่นสู่ชุมชนปลอดขยะอย่างยั่งยืนโดยกระบวนการมีส่วนร่วม

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันปัญหาและความต้องการในการจัดการขยะมูลฝอยของชุมชนบ้านเหล่าจั่น ตำบลแกดำ จังหวัดมหาสารคาม 2. เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนผู้นำชุมชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการจัดการขยะมูลฝอยของชุมชน และ 3. เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนาชุมชนสู่การเป็นชุมชนปลอดขยะอย่างยั่งยืน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 40 คน ที่มาจากการคัดเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้างมาวิเคราะห์ข้อมูลแบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันชุมชนยังขาดระบบการคัดแยกขยะที่เป็นมาตรฐานเดียวกัน ประชาชนส่วนใหญ่ยังมีพฤติกรรมการทิ้งขยะรวมกันโดยไม่แยกประเภท ขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการขยะที่ถูกต้อง และมีความต้องการให้มีการจัดอบรมให้ความรู้ จัดทำถังขยะแยกประเภท และกำหนดกติกาชุมชนร่วมกัน 2) การมีส่วนร่วมของประชาชนยังอยู่ในลักษณะการเข้าร่วมกิจกรรมตามโอกาส ขณะที่ผู้นำชุมชนและอาสาสมัครสาธารณสุขมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนและให้คำแนะนำ ส่วนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นควรส่งเสริมกลไกการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง และ 3) แนวทางการพัฒนาสู่ชุมชนปลอดขยะอย่างยั่งยืนประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ (1) การสร้างความรู้และจิตสำนึกด้านการจัดการขยะ (2) การคัดแยกขยะระดับครัวเรือนตามหลัก 3Rs (Reduce, Reuse, Recycle) (3) การนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์และสร้างมูลค่าเพิ่ม และ (4) การติดตาม ประเมินผล และพัฒนาอย่างต่อเนื่อง