การจำกัดเสรีภาพในการประกอบอาชีพ ศึกษากรณีการแทรกแซงการกำหนดราคาโดยรัฐ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาและวิเคราะห์แนวคิดทางกฎหมายและหลักเศรษฐศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการแทรกแซงกลไกตลาดด้วยมาตรการควบคุมราคาสินค้าภายใต้พระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 2. เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบหลักเกณฑ์ทางกฎหมายและมาตรการควบคุมราคาสินค้าของประเทศมาเลเซียและประเทศเวียดนามกับของประเทศไทย 3. เพื่อวิเคราะห์สภาพปัญหาและผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการควบคุมราคาสินค้าตามพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 ต่อระบบเศรษฐกิจ ระบบตลาด ผู้ผลิต ผู้จัดจำหน่ายและผู้บริโภค และ 4. เพื่อเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงและพัฒนากฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการให้มีความเหมาะสมกับบริบทเศรษฐกิจในปัจจุบัน เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาวิจัยจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) มาตรการควบคุมราคาจะมีเจตนารมณ์เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคและรักษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ มาตรการดังกล่าวก่อให้เกิดข้อจำกัดและผลกระทบเชิงลบต่อระบบเศรษฐกิจ กลไกตลาด และโครงสร้างการแข่งขันทางการาค้ามากกว่าประโยชน์เชิงสาธารณะ 2) กฎหมายควบคุมราคาสินค้าของประเทศไทยกับประเทศมาเลเซียและประเทศเวียดนาม ซึ่งเป็นประเทศในภูมิภาคเดียวกันและมีโครงสร้างเศรษฐกิจใกล้เคียงกัน แต่มีความแตกต่างในการรักษาเสถียรภาพด้านราคา คุ้มครองผู้บริโภค และป้องกันการแสวงหากำไรเกินควร 3) การปรับปรุงและพัฒนากฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการที่มีความเหมาะสมกับบริบทเศรษฐกิจในปัจจุบันคือ การควบคุมสินค้าเกินความจำเป็น การใช้ดุลยพินิจโดยขาดหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ระยะเวลาในการควบคุมราคาที่ไม่เหมาะสม มาตรการควบคุมราคาที่เป็นอุปสรรคต่อการเติบโตและการแข่งขันทางการค้า การควบคุมราคาสินค้าที่ทำให้ผู้ผลิตขาดแรงจูงใจในการพัฒนาสินค้าใหม่ ๆ และการบังคับใช้กฎหมายของหน่วยงานรัฐ และ 4) แนวทางการปรับปรุงและพัฒนากฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการให้มีความเหมาะสมกับบริบทเศรษฐกิจ มีข้อเสนอแนะ 2 แนวทาง ประกอบด้วย ข้อเสนอแนะเชิงกฎหมาย และข้อเสนอแนะเชิงปฏิบัติ