การบริหารจัดการขยะอันตรายชุมชนอย่างยั่งยืน: การบูรณาการเชิงนโยบายและการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์สถานการณ์ปัญหาอุปสรรคเชิงโครงสร้าง นโยบาย และกฎหมาย ตลอดจนนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการขยะอันตรายชุมชนอย่างยั่งยืนขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภายใต้บริบทการบริหารภาครัฐแนวใหม่ (New Public Administration: NPA) และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) ผลการศึกษาพบว่า การจัดการขยะอันตรายในชุมชนยังคงเผชิญกับข้อจำกัด 3 ประการหลัก ได้แก่ ความทับซ้อนเชิงอำนาจและกฎหมายในการกำจัดขยะ ความไม่ยั่งยืนทางงบประมาณจากอัตราค่าธรรมเนียมที่ต่ำกว่าต้นทุนจริง และสภาพแวดล้อมทางกายภาพที่ไม่เอื้ออำนวย โดยเฉพาะระบบจัดเก็บที่ล้มเหลวในพื้นที่ราบลุ่มต่ำที่ประสบอุทกภัยซ้ำซาก บทความนี้ได้นำเสนอองค์ความรู้ใหม่ทางรัฐประศาสนศาสตร์ในการแก้ปัญหาดังกล่าวผ่าน 3 แนวทางสำคัญ คือ 1) การสร้างเครือข่ายพหุภาคี (Multi-stakeholder Network Model) เพื่อรวมกลุ่มพื้นที่จัดการขยะและสร้างจุดรับคืนซากผลิตภัณฑ์ 2) การพัฒนาระบบโลจิสติกส์ที่พร้อมรับภัยพิบัติ (Disaster-Resilient Eco-Logistics) ผ่านการออกแบบจุดพักขยะยกระดับและระบบอพยพขยะล่วงหน้า (Just-in-Time Pre-disaster Evacuation Protocol) ควบคู่กับการใช้ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ (GIS) และ 3) การใช้กลไกทางกฎหมายของท้องถิ่นเพื่อกำหนดมาตรการจูงใจทางภาษี สุดท้ายนี้มีข้อเสนอแนะเชิงนโยบายให้ภาครัฐเร่งผลักดันกฎหมายจัดการซากผลิตภัณฑ์จากขยะอันตราย ตลอดจนจัดตั้งกองทุนขยะอันตรายแห่งชาติ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถและสร้างความยืดหยุ่นให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และสามารถแนวคิดการสร้างจุดพักขยะหนีน้ำ การใช้มาตรการจูงใจทางภาษีที่ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถออกข้อบัญญัติมาบังคับใช้ ตลอดจน ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีให้เข้ากับนโยบายสาธารณะได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืนต่อไป