คีตปฏิภาณและบทบาทผู้นำทางดนตรีในการบรรเลงคีย์บอร์ดของวงกลองยาวประยุกต์ในจังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มุ่งศึกษาคีตปฏิภาณและบทบาทของผู้บรรเลงคีย์บอร์ดในฐานะผู้นำทางดนตรีของวงกลองยาวประยุกต์ภายใต้บริบทดนตรีพื้นบ้านอีสานร่วมสมัย โดยอาศัยแนวคิดด้านคีตปฏิภาณในทางชาติพันธุ์ดนตรีวิทยาและปฏิสัมพันธ์ทางดนตรี ร่วมกับการวิเคราะห์ข้อมูลจากงานวิจัยเรื่อง อัตลักษณ์การบรรเลงคีย์บอร์ดวงกลองยาวประยุกต์ในจังหวัดมหาสารคาม การวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่า การบรรเลงคีย์บอร์ดของวงกลองยาวประยุกต์พัฒนากระบวนการด้นสดจากการจดจำสำเนียงลายพื้นบ้านอีสานผ่านการฝึกฝนและประสบการณ์ภาคสนาม โดยอาศัยระบบเสียงเพนทาโทนิกภายใต้โครงสร้างบันไดเสียงที่มีลักษณะใกล้เคียงกับดอเรียนโหมด ร่วมกับการแปรทำนอง การประดับตกแต่งทำนอง การบรรเลงลายลำ และการสอดแทรกแนวทำนองเพลงร่วมสมัยระหว่างการแสดง ขณะเดียวกัน ผู้บรรเลงยังใช้เทคนิครูดลิ่มนิ้ว วลีจบ และการเปลี่ยนศูนย์กลางเสียง เพื่อควบคุมการเปลี่ยนผ่านของโครงสร้างการบรรเลงและสร้างความต่อเนื่องทางดนตรี พร้อมทั้งทำหน้าที่ส่งสัญญาณทางดนตรีเพื่อปฏิสัมพันธ์และสื่อสารร่วมกับสมาชิกภายในวง นอกจากนี้ ยังปรากฏการผสมผสานระหว่างระบบเสียงพื้นบ้านอีสานกับแนวคิดด้านการดำเนินเสียงของดนตรีสากลผ่านการใช้ขั้นคู่ห้าเปิด และการสอดแทรกเสียงในลักษณะใกล้เคียงกับสำเนียงของโน้ตบลูส์ ซึ่งช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นทางสำเนียงและพลังของการบรรเลงร่วมวง บทความนี้เสนอว่า คีย์บอร์ดในวงกลองยาวประยุกต์มีบทบาททั้งในฐานะเครื่องดนตรีดำเนินทำนอง ศูนย์กลางของกระบวนการด้นสด ผู้สื่อสารทางดนตรี และกลไกสำคัญในการควบคุมความต่อเนื่องของการบรรเลงร่วมวง ซึ่งสะท้อนถึงการปรับประยุกต์อัตลักษณ์ดนตรีพื้นบ้านอีสานภายใต้บริบทวัฒนธรรมดนตรีร่วมสมัย