ข้อค้นพบจากกระบวนการส่งเสริมการสร้างอาชีพให้กับผู้สูงอายุในเทศบาลตำบลท่าข้าม อำเภอชนแดน และตำบลนางั่ว อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอข้อค้นพบจากกระบวนการส่งเสริมอาชีพเสริมแก่ผู้สูงอายุในพื้นที่เทศบาลตำบลท่าข้ามและตำบลนางั่ว จังหวัดเพชรบูรณ์ ผ่านกิจกรรมประดิษฐ์ตุ๊กตาขวดยาดมสมุนไพรและดอกไม้จันทน์วิจิตร ซึ่งดำเนินการจัดกิจกรรมขึ้นเป็นส่วนหนึ่งของโครงการวิจัยใน พ.ศ. 2563 และทำการกำกับติดตามความยั่งยืนต่อเนื่องใน พ.ศ. 2564 และ 2566 ผลการศึกษาพบว่า ในการลงพื้นที่ดำเนินโครงการใน พ.ศ. 2563 พบว่า ผู้สูงอายุมีความกระตือรือร้นและมีความต้องการสร้างรายได้เพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจ อย่างไรก็ตาม ผลการกำกับติดตามใน พ.ศ. 2564 และ พ.ศ. 2566 กลับพบว่า กิจกรรมดังกล่าวไม่สามารถยกระดับสู่เชิงพาณิชย์หรือพัฒนาเป็นอาชีพเสริมที่สม่ำเสมอได้ ข้อค้นพบจากการลงพื้นที่กำกับติดตามที่ทำให้ผลกระทบของโครงการไม่เกิดขึ้นเนื่องจากข้อจำกัดเชิงโครงสร้างและปัจจัยลบหลายประการ ได้แก่ ภาวะร่างกายที่เสื่อมถอยตามวัย ปัญหาสุขภาพ ภารกิจการดูแลครอบครัว การขาดแคลนงบประมาณและตลาดรองรับ ตลอดจน ขีดความสามารถด้านการผลิตที่เสียเปรียบกลุ่มคู่แข่งในวัยทำงาน บทความวิจัยนี้จึงมีข้อเสนอว่า การจัดกิจกรรมในโรงเรียนผู้สูงอายุจำเป็นต้องมีการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ โดยลดความสำคัญของเป้าหมายการพัฒนาอาชีพเพื่อการค้าลง แล้วเปลี่ยนมามุ่งเน้นการจัดกิจกรรมในลักษณะสันทนาการบำบัดผ่านกรอบแนวคิดโมเดลการเลือกสรร การใช้ประโยชน์สูงสุด และการชดเชย (SOC Model) เพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุเกิดการปรับตัวเข้ากับข้อจำกัดทางศักยภาพของตนเอง ควบคู่ไปกับการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคม การยกระดับการเห็นคุณค่าในตนเอง และการมีสุขภาวะจิตที่ดีอย่างมีความสุขตามอัตภาพ ซึ่งเป็นแนวทางที่สอดคล้องกับธรรมชาติการเรียนรู้และการส่งเสริมคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุอย่างยั่งยืน