การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กอายุ 2-5 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง ตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษากระบวนการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กอายุ 2-5 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง และ 2. เพื่อศึกษาผลของการพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กอายุ 2-5 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบสอบถาม และการบันทึกการสังเกต โดยมีกลุ่มตัวอย่าง คือ กลุ่มผู้บริหารท้องถิ่นและภาคีเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง และกลุ่มผู้ปกครองเด็กปฐมวัยในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง ที่มาจากการคัดเลือกกลุ่มเป้าหมายแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 110 คน แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสอบถามมาวิเคราะห์โดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์และแบบสังเกตมาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กอายุ 2-5 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน คือ ขั้นที่ 1 การศึกษาบริบทพื้นที่ตำบลแพง และการวิเคราะห์สภาพปัญหา ขั้นที่ 2 การคัดเลือกผู้เข้าร่วมวิจัย ขั้นที่ 3 การเก็บรวบรวมข้อมูล ขั้นที่ 4 กิจกรรมการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อวิเคราะห์ปัญหา สาเหตุ และการวางแผนปฏิบัติการ ขั้นที่ 5 การนำแผนปฏิบัติการสู่การปฏิบัติ ขั้นที่ 6 การกำกับ ติดตาม และประเมินผล ขั้นที่ 7 การถอดบทเรียน การวิเคราะห์ปัญหา อุปสรรค แนวทางการแก้ไขและปัจจัยแห่งความสำเร็จในการดำเนินงาน และ 2) ผลการศึกษาการมีส่วนร่วม พบว่า กลุ่มเป้าหมายมีส่วนร่วมในการดำเนินงานเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กอายุ 2-5 ปี ในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านแพง ตำบลแพง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม อยู่ในระดับ มาก จำนวน 36 คน คิดเป็นร้อยละ 55.39 รองลงมามีส่วนร่วมในระดับปานกลาง จำนวน 16 คน คิดเป็นร้อยละ 24.61 และมีส่วนร่วมในระดับน้อย จำนวน 13 คน คิดเป็นร้อยละ 20.00 (x̅= 2.33, S.D. =0.60) ข้อเสนอแนะจากงานวิจัย ควรเน้นกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชน ในการขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ให้มีประสิทธิผลและประสิทธิภาพองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ควรกำหนดนโยบายที่เกี่ยวกับพัฒนาการเด็กปฐมวัย และต้องดำเนินการกำกับ ติดตาม และประเมินผล เพื่อขับเคลื่อนการดำเนินงานด้านการเฝ้าระวังและส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยให้ประสบความสำเร็จ