การพัฒนาโมเดลการท่องเที่ยวสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ในพื้นที่ชายแดนไทย–กัมพูชา จังหวัดสุรินทร์

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาศักยภาพและอัตลักษณ์ของทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ของชุมชนชายแดนไทย–กัมพูชา จังหวัดสุรินทร์ในฐานะฐานของการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ และ 2. เพื่อพัฒนาโมเดลการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์ชาติพันธุ์เพื่อสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจและเสริมความเข้มแข็งของชุมชนชายแดนไทย–กัมพูชา จังหวัดสุรินทร์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบการวิจัยเชิงปฏิบัติการมีส่วนร่วม มีเครื่องมือการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก โดยมีกลุ่มเป้าหมาย จํานวน 30 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์เชิงลึก กระบวนการสนทนากลุ่ม การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคระห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนมีทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ที่เข้มแข็ง ประกอบด้วยความเชื่อและศาสนสถาน ประเพณีฮีตสิบสอง ภูมิปัญญาท้องถิ่น งานหัตถกรรม และดนตรีพื้นบ้าน ซึ่งสะท้อนอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ลาว กูย และเขมร และสามารถใช้เป็นฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจเชิงสร้างสรรค์ และ 2) โมเดลการท่องเที่ยวสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ (1) ปัจจัยนําเข้า คือ ทุนวัฒนธรรมชาติพันธุ์ (2) กระบวนการ คือ กลไกการสร้างมูลค่าเชิงสร้างสรรค์ผ่านการเล่าเรื่อง การพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยว และการจัดการแบบมีส่วนร่วม และ (3) ผลลัพธ์คือ การสร้างรายได้การเกิดอาชีพ และการเสริมสร้างความเข้มแข็งของชุมชน โดยองค์ประกอบดังกล่าวมีความสัมพันธ์ในลักษณะเชิงระบบผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า โมเดลการท่องเที่ยวสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์ชาติพันธุ์สามารถทําหน้าที่เป็นกลไกสําคัญในการเชื่อมโยงทุนวัฒนธรรมกับระบบเศรษฐกิจ และมีศักยภาพในการยกระดับเศรษฐกิจชุมชนชายแดนให้เกิดความยั่งยืน