มาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันและปราบปรามการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาแนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวข้องที่เกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันและปราบปรามการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน 2. เพื่อศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายของประเทศไทยกับต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับมาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันและปราบปรามการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน รวมถึงข้อจำกัดในการบังคับใช้ของกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ 3. เพื่อวิเคราะห์ปัญหาทางกฎหมายของประเทศไทยในปัจจุบันที่เกี่ยวข้องกับมาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันและปราบปรามการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน และ 4. เพื่อเสนอแนะแนวทางการแก้ไข ปรับปรุง พัฒนามาตรการทางกฎหมายเพื่อการป้องกันและปราบปรามการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน เป็นการวิจัยเชิงคุรภาพ โดยทำการวิจัยจากเอกสารโดยศึกษาถึงหลักการ แนวคิด ทฤษฎีที่เกี่ยวข้องรวมถึงเปรียบเทียบระหว่างกฎหมายไทยกับกฎหมายต่างประเทศ แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง มาวิเคราะห์แบบเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ในมุมมองของอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ได้วางหลักการพื้นฐานในการจัดการปัญหาสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกรานไว้ โดยกำหนดให้รัฐมีสิทธิอธิปไตยเหนือทรัพยากรชีวภาพของตน 2) ปัจจุบันมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับการจัดการสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกราน เป็นเพียงการนำบทบัญญัติของกฎหมายหลากหลายฉบับมาใช้บังคับภายใต้หน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจและหน้าที่ที่แตกต่างกัน เช่น กรมประมง กรมศุลกากร กรมเจ้าท่า เป็นต้น ทำให้การดำเนินการขาดประสิทธิภาพและขาดความเป็นเอกภาพ 3) ปัญหาการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกรานที่ถูกปล่อยลงสู่แหล่งน้ำตามธรรมชาติและเกิดการแพร่กระจายในระบบนิเวศทางน้ำ ตัวอย่างเช่น ปลาซักเกอร์ หอยเชอร์รี่ หรือปลาหมอคางดำ เป็นต้น ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ ความหลากหลายทางชีวภาพ การแย่งอาหาร การกินและทำลายพันธุ์สัตว์น้ำท้องถิ่น และการสูญพันธุ์ของสัตว์น้ำ และ 4) เห็นควรเสนอแนะให้แก้ไขเพิ่มเติมพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 มาตรา 65 และมาตรา 144 และออกประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพิ่มนิยามศัพท์เพื่อขยายความให้ครอบคลุมถึงการป้องกันและปราบปรามการนำเข้า รวมถึงมีการเพิ่มบัญชีสัตว์น้ำเพื่อให้สามารถจำแนกสัตว์น้ำที่อาจสร้างผลกระทบต่อระบบนิเวศที่สอดคล้องกับความรับผิดเกี่ยวกับการลักลอบนำเข้าสัตว์น้ำต่างถิ่นรุกรานโดยตรง