ความท้าทายการวางแผนทางการเงินเพื่อการประกอบพิธีฮัจย์ของมุสลิมในประเทศไทย

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาการวางแผนทางการเงินเพื่อการประกอบพิธีฮัจญ์ของมุสลิมในประเทศไทย 2. เพื่อศึกษาแนวทางการส่งเสริมการวางแผนทางการเงินเพื่อการประกอบพิธีฮัจญ์ และ 3) เพื่อเสนอแนวทางการวางแผนทางการเงินที่เหมาะสมกับบริบทของมุสลิมไทย เป็นการวิจัยแบบผสมผสานระหว่างเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม โดยกลุ่มตัวอย่าง คือ มุสลิมในประเทศไทย จำนวน 400 คน โดยใช้สูตรของ W.G. Cochran และกลุ่มเป้าหมาย จำนวน 27 คน ได้มาจากด้วยวิธีการสุ่มแบบเจาะจง โดยมีค่าความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.73 แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสอบถามมาวิเคราะห์ ใช้สถิติเชิงพรรณนา ประกอบด้วย ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม มาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การวางแผนทางการเงินเพื่อการประกอบพิธีฮัจญ์ของมุสลิมในประเทศไทย ประกอบด้วย 1.1) การกำหนดเป้าหมายทางการเงินและเป้าหมายในการดำเนินชีวิต ความรู้และความเข้าใจทางด้านการวางแผนทางการเงินส่วนบุคคล วัตถุประสงค์และปัจจัยที่มีผลต่อการวางแผนทางการเงินส่วนบุคคล โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̅= 3.65, S.D.=0.58) 1.2) พฤติกรรมการใช้จ่ายและการออม รูปแบบ การจัดสรร การลงมือวางแผนทางการเงินเป็นลายลักษณ์อักษร (การเขียนแผนทางการเงิน) และการนำแผนการเงินไปปฏิบัติและทบทวนพฤติกรรมการใช้จ่าย และกรอบระยะเวลาในการออม เงินออมเพื่ออนาคต เงินออมยามฉุกเฉิน โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก (x̅= 3.52, S.D.=0.61) และ 1.3) การรับรู้ข้อมูล ทัศนคติหรือเจตคติเกี่ยวกับการประกอบพิธีฮัจญ์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (x̅= 3.38, S.D.=0.63) 2) แนวทางการส่งเสริมการวางแผนทางการเงินเพื่อการประกอบพิธีฮัจญ์ ประกอบด้วยหลายรูปแบบ โดยหน่วยงานรัฐเน้นสนับสนุนด้านการบริหารค่าใช้จ่ายและข้อมูลสำหรับมุสลิมที่เดินทางไปฮัจญ์ โดยเน้นการออมสะสมและจัดตั้งกองทุนฮัจญ์ในชุมชน ขณะที่ธนาคารอิสลามและ ธ.ก.ส. ใช้ระบบกองทุนวะดีอะฮ์เป็นบัญชีออมระยะยาวพร้อมผลตอบแทนและรางวัลจับสลาก ซึ่งยังมีข้อจำกัดด้านความเข้าใจและการประชาสัมพันธ์ รวมถึงการบังคับให้เดินทางกับบริษัทที่กำหนด สำหรับสถาบันประกัน เช่น ทิพยตะกาฟุล ก็ส่งเสริมความปลอดภัยด้านชีวิตและทรัพย์สิน แต่ไม่ได้เน้นวางแผนค่าใช้จ่ายฮัจญ์โดยตรง ในขณะที่สหกรณ์อิสลามทั้ง 3 แห่งในชายแดนใต้ก็สนับสนุนให้สมาชิกออมเงินและจัดการสินเชื่อเพื่อฮัจญ์และอุมเราะฮ์ โดยเน้นการบริหารจัดการที่ราบรื่นและปลอดภัย และ 3) ด้วยการจัดตั้งกองทุนฮัจญ์หมู่บ้าน/ ชุมชนขึ้นมานั้น สามารถเพิ่มโอกาสหรือขยายโอกาสให้มุสลิมทั่วไปส่วนใหญ่เข้าถึงการประกอบพิธีฮัจญ์ได้มากขึ้นและทั่วถึงมากที่สุด และจากการศึกษาถึงข้อกำจัดของสถาบันการเงินอิสลามต่าง ๆ ทำให้พบว่า โอกาสในการประกอบพิธีฮัจญ์ของมุสลิมในประเทศไทยถูกจำกัดเฉพาะกลุ่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มที่เป็นผู้ฝากเงินหรือลูกค้าและหรือสมาชิกของสถาบันการเงินนั้น ๆ จะมีโอกาสได้ไปประกอบพิธีฮัจญ์ได้มากกว่าซึ่งเป็นเรื่องของปัจเจกบุคคลจะต้องวิ่งเข้าหาโอกาส และหากมีการจัดตั้งกองทุนฮัจญ์หมู่บ้าน/ชุมชนขึ้นมาจะเป็นการนำโอกาสหรือขยายโอกาสเข้าสู่ปัจเจกบุคคล ทำให้เข้าถึงโอกาสในการประกอบพิธีฮัจญ์ได้มากขึ้น