การเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมของหน่วยงานรัฐในพื้นที่ลุ่มน้ำปิง กรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมของหน่วยงานรัฐในพื้นที่ลุ่มน้ำปิง จังหวัดเชียงใหม่ และ 2. เพื่อหาแนวทางการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมของหน่วยงานรัฐในพื้นที่ลุ่มน้ำปิง จังหวัดเชียงใหม่ โดยเป็นการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องในระหว่างปี พ.ศ. 2563-2569 และนำมาวิเคราะห์และนำเสนอตามวัตถุประสงค์ทางการศึกษา พบว่า 1) ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติในระดับบุคคลและชุมชน คือ ความรู้ ทัศนคติ การรับรู้ความเสี่ยง ประสบการณ์และพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วม ผ่านการศึกษาจากหน่วยงานรัฐในพื้นที่ทั้งหน่วยงานส่วนท้องถิ่น ส่วนภูมิภาคและรัฐวิสาหกิจ หากหน่วยงานรัฐเหล่านี้สามารถเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมในพื้นที่ตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพแล้ว ก็จะมีศักยภาพในการให้การบริการและดูแลประชาชนในพื้นที่โดยรอบได้ดีด้วย ซึ่งปัจจุบันมีปัญหาสำคัญคือ การขาดการศึกษาเชิงลึกเกี่ยวกับรูปแบบการบริหารจัดการและปัจจัยเชิงสาเหตุที่มีผลต่อการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมในระดับหน่วยงานรัฐ โดยเฉพาะในบริบทของพื้นที่ลุ่มน้ำปิง จังหวัดเชียงใหม่ รวมทั้งปัจจัยการขาดแคลนด้านความรู้และทัศนคติ การรับรู้ความเสี่ยงและประสบการณ์ที่มีผลต่อการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วม และ 2) การเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วมของหน่วยงานรัฐ เพื่อให้สอดคล้องกับบริบทของประเทศไทย โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างความพร้อมในระดับหน่วยงานรัฐ ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการจัดการภัยพิบัติน้ำท่วมในพื้นที่ลุ่มน้ำปิง จังหวัดเชียงใหม่ โดยศึกษาองค์ประกอบพฤติกรรมการเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติน้ำท่วม อันเป็นกระบวนการสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงและผลกระทบจากภัยพิบัติน้ำท่วม ซึ่งกำหนดองค์ประกอบสำคัญในการศึกษาครั้งนี้ออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ (1) การวางแผน (2) การจัดการทรัพยากร (3) การมีส่วนร่วมในกิจกรรมเตรียมพร้อม (4) การปฏิบัติตามมาตรการของหน่วยงาน โดยมีการประสานงานอย่างใกล้ชิดระหว่างหน่วยงานในแต่ละพื้นที่ เพื่อให้การจัดการน้ำท่วมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น