การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนจากพันธุกรรมพืชที่ใช้เป็นอาหารในพื้นที่ท้องทะเลดึกดำบรรพ์ โดยแนวคิดเศรษฐกิจสร้างสรรค์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน: กรณีพื้นที่ท้องทะเลดึกดำบรรพ์ ตำบลบ้านโภชน์ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์
คำสำคัญ:
การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน, พันธุกรรมพืชที่ใช้เป็นอาหาร, พื้นที่ท้องทะเลดึกดำบรรพ์บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษาบริบทชุมชนในพื้นที่ตำบลบ้านโภชน์ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ 2. เพื่อวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค สำหรับจัดทำแผนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชน และ 3. เพื่อจัดทำแผนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ตำบลบ้านโภชน์ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม มีเครื่องมือในการวิจัย ประกอบด้วย แบบสำรวจ แบบสัมภาษณ์ และแบบบันทึกการสนทนากลุ่ม โดยมีกลุ่มเป้าหมาย คือ จำนวน 28 คน ที่มาจากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำข้อมูลที่รวบรวมได้จากเครื่องมือการวิจัยมาวิเคราะห์ในเชิงเนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) บริบทชุมชนด้านกายภาพและลักษณะภูมิประเทศมีความอุดมสมบูรณ์ มีพืชท้องถิ่นหลากหลายชนิด ประชาชนส่วนใหญ่มีอาชีพเกษตรกร ทำนาทำไร่และทำประมง มีศาสนสถานสำคัญและมีประเพณีที่เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน การปกครองเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน 2) ผลการวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส ข้อจำกัด (SWOT Analysis) ของตำบลบ้านโภชน์ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ พบว่า 2.1) จุดแข็ง ได้แก่ ทรัพยากรธรรมชาติในตำบลบ้านโภชน์มีความอุดมสมบูรณ์ การคมนาคมภายในตำบลมีความสะดวก พืชท้องถิ่นที่มีลักษณะเด่นที่แตกต่างจากพื้นที่อื่น คือ ผัก หูกวางและต้นเครือหมาน้อย มีท้องทะเลดึกดำบรรพ์ที่มีคุณค่าทางธรณีวิทยา มี Home stay สำหรับให้บริการนักท่องเที่ยว ประเพณีเปลี่ยนผ้าองค์เจดีย์ลอยที่เป็นศูนย์รวมใจของคนในชุมชน มีตลาดนัดชุมชน ซึ่งเป็นที่รู้จักของประชาชนในพื้นที่และนอกพื้นที่ 2.2) จุดอ่อน ได้แก่ ประชาชนในพื้นที่ขาดความรูพื้นฐานหรือทักษะในการเพิ่มมูลค่าผักหูกวางและเครือหมาน้อย การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการตลาดสำหรับการขายผลิตภัณฑ์ 2.3) โอกาส ได้แก่ เทศบาลตำบลบ้านโภชน์ให้ความสำคัญต่อการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนโดยใช้พืชท้องถิ่น โดยเฉพาะผักหูกวางและเครือหมาน้อย มีภาคีเครือข่ายที่สามารถสนับสนุนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ 2.4) ข้อจำกัด อุปสรรค ได้แก่ สภาพอากาศที่ไม่คงที่ อาจทำให้ผักหูกวางและเครือหมาน้อยที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ มีปริมาณไม่สม่ำเสมอ และผลิตภัณฑ์ชุมชนมีหลากหลายผลิตภัณฑ์ในตลาด จึงเป็นการแข่งขันสูงในระบบตลาดภายนอก และ 3) แผนการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ตำบลบ้านโภชน์ อำเภอหนองไผ่ จังหวัดเพชรบูรณ์ เกิดจากกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน องค์ประกอบของแผน ได้แก่ บทนำ วัตถุประสงค์ เป้าหมาย กระบวนการจัดทำแผน กิจกรรมและตัวชี้วัดความสำเร็จ การติดตามและประเมินผล
